Thursday, August 17, 2017

Sadbere Gagica Spahija​: SONTE



S'e dua lotin
Në asnjë faqe libri poezi
Mbi një melodi këngë lë bèhet
Ky qiell sonte me yje
Ta zbraz këtë kupë me verë
Aty ku nisi lumnia ime
Natën e mbulova me sy
Ti je si Zeusi që ndez zjarr
Unë fjala e fundit në këtë koncert të pafund.

LULZIM BREZNICA:ATYRE,QË ATDHEUN MA SHITËN!


Dikush,
Shumë keq
Po luan me fatin tim.

Dikush ua ka pluhurosur ajrin,
Dhe po i shkel një nga një,
Lulet e mia!

M'i ka ripërtrirë dhimbjet
E asaj nate
Kur unë s'isha këtu,
E dheu vazhdimisht zvogëlohej.

Ju përgjëroj,
Mos m'i prekni Lulet!
Dheun mos m'a lëkundni!

Sepse heshtja ime e madhe
Di të bëhet tel i hollë ,
I skuqur prush
Për sytë e atyre,
Që pas krahëve
Ma shiten Atdheun.

Petrit Menaj: ☆ H E R O I I M ☆


Dëshmorit Ismail Mehmeti

Dëshmorë njëlloj për ne janë
Të gjithë bashkë kishin një qëllim
Një shtet për mbarë shqipëtarët
Dhe me armë kërkuan bashkim.

Ismaili Mehmet burrëria
S'harrohet, por mbetet në emblemë
Ismail Mehmet trimërija
Luftojë me pushkë dhe me penë.

Ndaj e kam hero brenda shpirtit
E mbaj gjallë se vërtetë e ka hak
Sikur unë të vdisja e të ngjallesha
Doja nga Ismsilit të kisha pak.

Doja që të kisha bukurinë
Moshën djaloshare me shkëlqim
Doja si Ismailin të më donin
Për zgjuarsi edhe për guxim.

Si Ismaili doja që të isha
Si ai të kisha aftësi.
Me një të parë armët ti mësoja
Të isha si ai snajper i ri.

Oh sa do doja Ismail të isha
Nga ai të kisha çdo veti
Në shpirt ndaj e mbaj për hero
Por nuk bëhem dot si ai.

Ismaili heroi im
Për mua një legjendë
Dëshmori nuk harrohet
Kur bje lindë dhe një herë.

Ismaili është hero
Për gjithë kombin mbarë
Ismaili do të rrojë
Ashtu si shqipja nanë.

Sokol Gjoni: P R I T J A


Kuptim domethënës i dha Penelopa,
nga shpresa e rikthimit të të dashurit Uliks.
Në Itakën e largët kishte ecur koha,
por besimi për ardhjen kurrë nuk u gris.

Ditën dinjizoze, natën Penelopa qante,
me lojën e pëlhurës rrokulliseshin vitet.
Në zemrën e saj, dy dashuri mbante:
Për Uliksin e munguar dhe Telemakun që rritet.

Wednesday, August 16, 2017

NEHAT JAHIU: Cikli poetik me poezi satirike





NUK TË VJEN TURP HIÇ

Nuk të vjen ty fare turp hiq
na del në skenë lakuriq,
a thua vallë nuk mendon
kur lakuriqësinë e publikon!

E mbush ekranin me lakuriqësi
a thua vallë nuk sheh me sy,
trupin na e qet në pazar
ti moj e mjerë, oj e gjorë!

Pse nuk ndalesh e të mendosh
se trupi nuk shitet për lekë e grosh,
lakuriqësia mos vallë të jep vlerë
kur na del e çveshur në skenë!

A ka vallë gjë më të shëmtuar
lakuriqësinë për ta publikuar,
ta ekspozosh  në vende publike
si nuk të vjen turp, ty moj “mike”!
 Eh moj “mike”, “mike” e gjorë
seç na i bëre edhe fëmijët horë,
duke shikuar në ekrane lakuriq
si mbetët vallë ma turp e pa miq!

A thua vallë nuk shihni fare dritë
kush ua ka verbuar juve sytë,
mos vallë keni humbur në asfalt
e nuk ju shohin sytë juve aspak!

Eh, ti moj “mike”, moj ti e shkretë
nuk shitet trupi në skenë për lekë,
do të vij një ditë kur do pendohesh
do të të ikë treni e do të vonohesh!


OH, ZOT…

Oh, Zot seç po shohim për çdo ditë
mos vallë na janë verbuar sytë,
si e mendon dikush këtë jetë
me kërthizën jashtë lakuriq pa brekë.

A thua vallë nuk shohin me sy pak
në vende publike na dalin cullak,
 thonë se kështu na e preferon moda
oh, Zot si na i duron qilli edhe toka.

Oh, Zot a e venë disa gishtin në kokë
e të mendojnë me mendjen e tyre dot,
seç na çirren këto shtriga me miza
vlera e tyre nuk ia vlen as sa gjiza.

Oh, para fëmijëve çvishen lakuriq
e përdridhen pa fije turpi për miq,
në ekrane zhvishen si pulat pa brekë
shesin trup e moral vetëm për lekë.

Ekranet mbulohen me lakurqësi të fëlliqtë
para fëmijëve përdoret një fjalor i ndytë,
oh, Zot si po na i duron qielli edhe toka
deri kur duhet duruar këto të qelbura koka.



PËRSHËNDETJE...

Të përshëndes ty mike laraskë
që këndon hypur mbi glacë,
të fala të bëj edhe ty miku hut
të lutem më ngadalë, mos u ngut.

Eh more hut e ti moj laraskë
kënga nuk këndohet mbi glacë,
ate e këndon bilbli në pranverë
në kopshtin e mbushur me erë.

Të fala ju bëj ju përshëndes shumë
ndaleni këngën e mos bëni zhurmë,
kënga nuk është për huta e laraska
të këndohet mbi çati e mbi glaca.

Le të këndojnë bilbilat në pranverë
atje te kroi ku lulet lëshojnë erë,
historinë e shkruajnë pak ngapak
që në fusha e male kanë derdhë gjak.

Eh, more ti hut, e ti  moj laraskë
historia nuk  shkruhet me glacë,
 jo nuk na shkruhet me reçeta
e as me referate e me tungjatjeta.

Më ngadalë moj laraskë e mos bluaj
historia nuk shkruhet me gjakun e huaj,
edhe ti more hut më ngadal o plak
se nuk ke derdhur asnjë pikë gjak.

Ikni larg, o  ju huta e ju laraska
historia nuk shkruhet me  glaca,
 e shkruajnë ata që kanë derdhë gjak
 jo ju që jeni duke fjetur mbi referat.



PO VUAJ E PO TRETEM...



Shpirti po më digjet, lotët më mbytën
për ju po vuaj, nuk jap karrigën,
edhe pasi të vdes nuk do të harrohem
për ju do të digjem si qiri do të kullohem.

Po vuaj e po tretem për ju natë e ditë
jetën do ia fali të dashurës karrigë,
avulli nga trupi mua seç po më del
ditë e natë tambël nga ju dua të mjel.

Do të vuaj o populli im unë për ty
e për ty, o atdhe, jam duke u shkri.
do të tretem për ty e do të venitem
për ju edhe ëndërr e shoh karrigën.

O,  populli im ku të kam e ku më je
për ty jam duke vuajtur, o atdhe,
po digjem e po  tretem unë për ju
sa shumë po vuaj e sa shumë ju du.

Shpirti seç po më digjet mua flakë
tenderat ëndërr po i shoh për çdo natë,
do të digjem e do bëhem shkrumb e hi
atdheu im i dashur, sa shum’vuaj për ty.

Prend Buzhala: "VETËM SHQIPTARI I VDEKUR ËSHTË I MIRË!"

KUR NDONJË DEPUTET I PËRMBAHET MOTOS SERBOMADHE: "VETËM SHQIPTARI I VDEKUR ËSHTË I MIRË!"
Në çfarë ngjajnë disa publicistë (mjerisht, edhe disa deputetë), që flasin sipas asaj maksimës serbe: "Vetëm shqiptari i vdekur është i mirë"!?
Kësisoj, llumpen-gatezarët e oponiono-llurbës sonë, dhe llumpen-deputetët e tillë, zbrazin një urrejtje bestiale, shtazarake, kundër njerëzve të sakrificave... sepse (si baballarët e tyre dje) janë mësuar të urrrejnë gjithçka në LIRINË E PAKUFI!
Askush, me pak mend në kokë, nuk mbron një realitet të sëmurë (nga korporata plaçkitësish me ligj e pa ligj) dhe le të jetë damkosja e dukurive të tilla si një çlirim shpirtëror që mposht këtë realitet të sëmurë, ku etika e deformuar paraqitet si vlerë... Hajnia nuk njeh krah politik a ushtarak, as komb e as religjion... si po përpiqen të na e thonë të kundërtën disa deputetë të mendermethënshëm a publicistë të mendermethënshëm, për të sulmuar e njollosur të tjerët mbarë e prapë. E përse nuk i demaskojnë disa deputetë dhe ish-ministra të djeshëm e të sotëm, që janë pasuruar më mënyrë të paskrupullt e që fare nuk kanë pasur të bëjnë me luftën?! Dhe tani pikërisht kjo zoo-sortë ka në duart e veta pasuri të plaçkitur me ligj e pa ligj...
Në akuzat e deputeto--llurbës sonë që po ua dërguakan gjykatave speciale, u dashka të përfshihen krejt ata që kanë mbetur gjallë nga lufta e fundit në Kosovë! Serbia thoshte: "VETËM SHQIPTARI I VDEKUR ËSHTË I MIRË"! Analogjikisht: vetëm luftëtarët e rënë janë të pafajshëm, kurse ata që kanë mbetë gjallë, JANË FAJTORË QË PASKAN MBETUR GJALLË!

Ramiz Kuqi: Cikli poetik "PA HYRË NË VJESHTË"

PA HYRË NË VJESHTË

Rri bashkë me Fjalën si në kolonën
E njerëzve udhëve të pafund
I ngjajmë njëri - tjetrit në durim
Vjeshta ka nisur të trokasë
Nëpër rreshta
Gjethet një erë i përplas
Si një muzë mbushur me metafora
Vjen e ik tinëzisht kjo natë
Pa hyrë në vjeshtë
Ndjej se vargut i mungon
Si trungut tufëzat e trëndafilave
Rri bashkë mes Fjalës
Unë e qielli me njëmijë yje
Që zbresin ngadalë
Qetë nëpër faqe letrash
Pa bërë zë!

KUR MË TROKITE
Unë nuk të ndjeva
Po bëja gjumë
Në një ishull të pafund
Larg e më larg
Më mori deti me dallgë
Oh Zonjë flokëverdhë
Sa rëndë u zgjova
Për ta takuar Kohën
Që më grimcoi si duhanin
Kur më trokite ti Fjalë !

MBLEDH
Shumëzoj ditën
Me ekuacione të panjohura
Në mes të fletës së bardhë
Maja e penës dridhet !

Ç'KE MOJ ERË
Që fryn sonte si e çmendur
Fiuuuu! Nga malet me naze zbret
Ka diçka në shpirtin tënd
Që nata s'e njeh ?

KU KA DHEMBJE
Është një plagë shpirti
E thellë sa e detit
Nuk mbërrihet me asnjë fjalë !

KU KA DHEMBJE
Është një plagë shpirti
E thellë sa e detit
Nuk mbërrihet me asnjë fjalë !

TË BIE NË GJUNJ
Fjalë
Lum unë që të kam
Mos të kisha Ty
Do të ishte çmendur
Nata
Do të ishte vërbuar
Për një zog !

VEÇ KËNGËS
Asgjē
S'na ka mbetur
Sa i trishtë mëngjesi
Kur asnjë cicërimë zogu
Më nuk dëgjoj
Veç këngës...

TË BIE NË GJUNJ
Fjalë
Lum unë që të kam
Mos të kisha Ty
Do të ishte çmendur
Nata
Do të ishte vërbuar
Për një zog !

Tuesday, August 15, 2017

Zija Çela: FRAU RIVA

1. Në Vienë, në sallonin e një vile të madhe, po vallëzohet. Çiftet që ndodhen më të djathtë, duke qenë të ftuar të rastit, kthejnë kokën përballë me kërshërinë për të ditur se cila është ajo zonjë me duart e vogla, tepër nazike, por me një push plot shndritje në gishtërinj, shndritje aq të çuditshme, sa duket sikur ka mbajtur në pëllëmbë një flutur, që sapo e ka lënë të fluturojë.
2. Në Graz jetonin dy mikesha, frau Helga dhe frau Riva. Ato njiheshin prej kohësh, prandaj shpesh pinin kafe te njëra-tjetra. Në një ditë me shi, ndërsa bubullonte e llapste flaka e rrufeve, frau Riva ishte ngritur nga divani, ku drita e vetëtimave arrinte më pak, dhe ishte afruar pranë dritares duke iu zbuluar ballë për ballë atij shpërthimi të zjarrtë, plot afshe e llamburitje. Disi e habitur, Helga e kishte pyetur:
- E përse, frau Riva?
Dhe Riva ishte përgjigjur.
Pas ndonja një viti, për arsye pune, Helga u mbart në Vienë. Atëherë, frau Riva u miqësua me Bettin-ën. Në një ditë me shi, kur po shungullonin bubullimat me një gjëmë të thekshme që vinte valë-valë, frau Riva u ngrit nga kolltuku i qoshes dhe vajti pranë dritares, pikërisht ku stërkalat e zjarrta ishin më të forta.
- E përse, frau Riva? - pyeti Bettina.
Dhe Riva iu përgjigj njëlloj, sikundër Helgës:
- E kam amanet nga babai. Kur u largova nga Shqipëria, ai më tha: “Kudo të jesh, bija ime, sa herë që qielli të mbushet me ngarkesa dhe prej ngarkesave të shpërthejë, ti afrohu te dritarja, se nuk janë rrufetë, është shpirti im që hapet prej mallit. Jam unë që të kërkoj, moj bijë, hedh dritë rreth teje, të shoh kudo tutje dhe nga larg të fotografoj.”
Kaluan ca muaj. Meqë burri i Bettinës trashëgoi në Vienë një vilë të mobiluar, në afërsi të parqeve të Schonbrunn-it, u tërhoqën për të jetuar atje. Vetëm si kaluan disa vjet dhe përfunduan digat shtesë, që bëheshin në zonën ku fillojnë Alpet, bashkëshorti i Rivës u punësua në një institut të hidroteknikës dhe, kështu, tri mikeshat u ribashkuan në kryeqytet.
Me atë rast u shtrua mbrëmja e mirëseardhjes.
3. Në Vienë, në sallonin e vilës së madhe, frau Helga e frau Bettina u gjetën përsëri para asaj të papriturës së dikurshme. Befas, duart e Rivës u veshën me një pluhur të ndritshëm, diçka që të kujtonte nitratin e argjendit në gishtërinjtë e fotografëve, kur sapo i kanë nxjerrë nga vaska e laboratorit. Me të nisur shtrëngata, Riva e kishte ndërprerë vallëzimin, ishte afruar pranë dritares me harqe si dritësoret e kishave dhe atje i kishte gurgulluar fyti prej një psherëtime të gjatë. Dy mikeshat e panë të habitura. Natyrisht, ato e kishin mirëkuptuar në fillim, kur shqiptarja e çuditshme besonte se, sa herë ndizeshin blicet e vetëtimave, shkrepte malli i babait të saj, të cilit i shfaqej fytyra e së bijës dhe sikur e fotografonte nga larg. Por çdo gjë ka një masë, sa kohë ende do të vazhdonte ajo tërheqje misterioze?!
- E përse, frau Riva, përse afrohesh prapë te dritarja? - e pyetën të stepura.
- Ah, - psherëtiu Riva, që gjithnjë mund të shfrynte lirshëm, pasi bajamet i kishte hequr që në fëmijëri, - nëse atëherë ishte im atë që më shihte mua, tani jam unë që e shoh babain tim. - Edhe nuk foli më. Por pa ndonjë ngurrim, ngriti lart duart e vogla, sikur po tregonte drejtimin se nga e shihte të atin.
Mirëpo, pikërisht atë çast, zonjat vërejtën se ai pluhuri i ndritshëm nëpër pëllëmbët e saj, nuk i ngjante më as pushit të krahëve të fluturës, as argjendit të laboratorëve fotografikë, madje as shëmbëllimit të shpuzës së vetëtimave, por atij fosforit të lehtë, krejt të veçantë, fosforit që vozit nëpër qiell, zbret herë-herë edhe më poshtë, por ne jemi në gjendje ta dallojmë vetëm në varreza.

Arqile Gjata: GRATË E POETËVE


Vijnë gratë e poetëve
palë-palë,
mbushur shpirtin me këngë.

Këto gra me luk të ndryshuar,
ditë e natë përtypin ëndrra
për burat trullosur nga frymëzimet.

Gratë e poetëve idilike,
”Natyrë e qetë” në kopshtin me ajër të poezisë,
feksin si mollë e ndalueme,
shembur mbi shtrat, të joshura
nga dashuria e burrave poetë.

Nuk u del shpirti pa u botuar libri
me fjalor muzikor
“Gratë janë fajtore”!

Sadbere Gagica Spahija: TOKA MË DIGJET NËN KËMBË


Jam zgjuar herët me diellin sot
Në kulm të shtëpisë kam pirë kafenë
Aromën e mëngjesit e kam thithur
E ajër nuk jan mbushur mushkëritë
Tej maleve mjegull dritarja ime e jetës
Udhës së fytyrës plot rrudha
Si në Via Egnatia dikur
Stinët janë çartur si qen në zinxhir
Vetëm hënën e kam dashnor
Më vështron kur rri në ballkon
Natën e përshëndes e puth në buzë
Dhe ëndrrat i qendis me këngë
Gotën e zbrazur e thej për dysheme
Në pikë të natës marr në shenjë kohën e humbur
E shi bie përdeve të hekurosura
Gjithçka më duket akull në këtë vapë
Diçka i marr ditës
Veç një mall më zgjon nga gjumi
Shtrihet si hark në shkronjat e mia
Butë më flet...ec edhe pak!
Po erërat fryjnë e rrah s'i të çel
Toka më digjet nën këmbë
Zë s'kam t'ia çjerr maskën njeriut
(S) e ndjej këtë zjarrmi që më djeg,
Ejani zogjtë e mi qani më mua sot!
Ne mengjeset e dehura
(S') jam zgjuar herët me diellin sot?!

Dhimitri Jani Kokaveshi: Ndijesi

PREKJE.
Linjave, derdhur
prekjesh
po jetoj, ç'do eksplorim?...
Mes teje
joshur, tej joshjeve
mbi iluzione
s' mundem, të duroj
prehrit!...
Po të gëzoj
mbi gjith bastionet.

NDJESI.
Sa shumë kërkonin
buzët?...
Në trupin e saj
zjarreve
ndezur!... Zërat e psherëtimave
humbasin
të natës!... Ç'do kënaqesi.
 

Monday, August 14, 2017

Prend BUZHALA: GJAKU I DASHURISË


(Tregim me pak fjalë, për thertoren dhe dyqanin e luleve), 14
Nuk e kishte të qartë: a po punonte në një fabrikë mishngrënëse, apo në një thertore. E rëndësishme për të ishte që ta siguronte pagën për familjen e tij të varfër.
Dymijë krerë lopësh e bagëtish, përnjëherësh, i therën mbrëmë. Kompleksi i thikave, i thikave me rrotëza, nuk pushonte me ritmin e saj, si një ritëm funebër. Mandej më tutje, me një ritëm të përshpejtuar, punonin komplekset tjera të thikave, të thikave të grirjes.
Përhumbje.
I dukej sikur dëgjonte një zë. Një zë të ngrohtë vajze.
Në të vërtetë, vajza punonte në Dyqanin e Luleve, i ngritur sipër fabrikës (kjo fabrikë e tëra ishte një ngrehinë e nëndheshme, nën atë dyqan). Dhe, të shumtën e kohës, shitësja e luleve këndonte nën zë. Kur nuk këndonte, e lëshonte një muzikë të lehtë nga telefoni i saj...
- Ruaju, se po ta rrëmben dorën ajo kama që i pret kofshët. E sheh si ngrihet thikë përpjetë? - ia tërhoqi vërejtjen punëtori që e kishte afër. Kjo edhe ndodhi: maja e kamës e preku pak dorën e tij. Një curril gjaku rrodhi drejt e në kanal, duke u përzier me gjakun e kafshëve të therura.
Prapë përhumbje.
I duhej t'i vinte në përdorim enët që e derdhin gjakun nëpër kanalet speciale...
Kolonat e njerëzve ndaheshin më dysh: të parat ndalonin te dyqani për të blerë lule, nën zërin melodik të vajzës, të tjerat kolona zbrisnin poshtë, nëpërmes shkallëve elektronike, të blinin në dyqanet e thertores llojet e mishrave.
Kur doli në korridor, i ra në sy një burrë, i cili në shportën e tij kishte lule dhe mish. Iu duk sikur në shportë ajgëtoi dhe pak pika gjak...
Pika e Gjakut kishte arritur deri te dyqani i luleve .
Ai nuk i rrëfeu askujt për gjakun e tij të dashurisë...

Saturday, August 12, 2017

Artur Shopenhauer: Mendjet e çoroditura

...Rrjedhimisht,mendimet e këtyre shpirtrave të jashtëzakonshëm nuk durojnë që të filtrohen nga një mendje e zakonshme. Të prodhuara prej balleve të gjëra,të larta e të harkuara,nga të cilët shkëlqejnë sy vezullues,nëse transportohen në një strehë të angështuara me çatinë e ulët të një kafke të ngushtë,të shtypura nga muret e trashë,prej të cilava spiunojnë vështrimet e topitura,që priren kah qëllimeve personale,ato humbasin çdo jetë dhe fuqi,e nuk ngjajnë më as me vetveten.Madje mund të thuhet se këto lloj mendjesh veprojnë si pasqyrat deformuese,në të cilat gjithçka përdridhet,shfigurohet,humbet simetrinë e bukurisë së saj e përngjason me një ngërdheshje...

Sadbere Gagica Spahija TE STACIONI I ËNDRRAVE


Është natë. Ajo është ulur në ballkonin e mbushur me lule dhe, e ndjen nga afër aromën shumëngjyrëshe të tyre. I mblolli dy ditë pa u nisur për mërgim.Atje qëndroi një kohë të gjatë. Çdo natë, kur binte në gjumë. e përfytyronte veten pranë luleve dhe .zemra i bëhej mal.
- Si kalove sot në punë Laurai ?- i tha Marigona.
- Si ta them i tha Laura . Si u zgjova në mëngjes, bëra gati valixhen e vogël, mora një copë bukë më vete dhe dola në stacion. Kur erdhi tramvaji nr. 6, prita derisa u fut edhe njeriu i fundit dhe, u kapa për dorëzë. Përpas sa nuk më rrëshqitën këmbët. Një dorë e një gruaja me syza ma shtriu dorën që të mos përplasësha për asfaltin e lagur. Mbrëmë ka rënë shi dhe atje bie në çdo dy a tri ditë.
- Uh sa më fute në meditime, -i tha Marigona. Të kesh kujdes Laura ,- i tha ajo. Një pakujdesi mund t'i kushtojë secilit me jetë,
- Pashë një ëndërr të bukur mbrëmë. Era që frynte nga Jugu ,me binte në gjoks. Puhizë e lehtë m'u derdh nëpër gushë. Gjethet i lëvizte era, majtas e djathtas. Sikur donin të më thonin..ke një udhë këtë fundjavë. Atje qielli u hap. M'u duk se u gjeta në stacionin e endrrave. Aty ku janë takuar me qindra e mijëra të rinj, qindra e mijëra puthje, pritje e lot. Edhe ndarje... Kjo fjalë nuk më pëlqeu fare. E Unë do të ulem te i njëjti stacion, në të njëjtën karrigë do të ulem e do të bëhem sy e veshë..Nga larg dua ta shoh princin e ëndrrave të mia, atë princin që vjen si në përralla me kalë të bardhë. Ai do të ma shtrij dorën e unë do ia fal zemrën. Do të udhëtojmë pandalë e do të ulemi bri një trungu lisi me shumë degë. Do të shtrihem mbi barin e njomë e do t'i dëgjoj rrahjet e zemrës sime dhe , cicërimën e zogjve.
Ai do të vij. Do të më merr në krah MARIGONË.
12.08.2017

Ramiz Kuqi: MIDIS DY BRIGJEVE


Buron një prrockë . Bie me zhurmë nëpër rrënjë. dushqe e krande të thata. Anash Tali , një punëtor i shkathtë e i hajthëm, kishte mbjellë disa rrënë fasule, të cilat ishin zgjatur drejt pemëve, lajthi e thana , poshtë prrockës, në një hapësirë të ngushtë që mbyllej në fund, disa rrënjë domatesh, të cilat kishin nisur të skuqeshin.Si rregulloi një tavolinë të gjatë për të pritur disa mysafirë që vinin andej nga kufiri i ndarjes, afroi disa tavolina, afro njëzet dhe ishte në pritje.Pastaj u afrua te tavolina e Lulit. -Po dukeni mirë me shëndet,- i tha Tali.Plakjen e keni lënë pas shpine .
- Eh , Tali. Ka diçka nga kjo që thoni ju. Jeta është një rrugëtim pa fund. Askush nuk e di se si do të hapet dita e nesërme. Mjafton të punosh me nderë dhe, ta kesh para vetes një qëllim të urtë. Të mos mbështillesh pas hijeve të tjerëve dhe të jesj vetja. Njeriut mos ia kthe shpinën pa ta sjell diellin një hosten mbi kokë, Nuk e sheh se çfarë kohe ka ardhur ? Jetove ku jetove, fshat a qytet, njerëzit kanë ndryshuar . Pa interes, nuk hap më askush thes,- ka në thenë të moçmit. Një përvojë e bartur nëpër breza. Po dikur kishte më shumë fisnikëri. Sot nuk ka mbetur më ujë mbi sy,
- Kur e hapa këtë biznes, kisha frikë të madhe. Nga politika kuptova se s'ka asgjë. Veç mashtrime.U rropata me gënjeshtra. Arën që ma la babai, një herë mu mbush mendja ta shes, Për pak para. Nuk më shkoi mendja se një ditë. ky rrip toke, nën hijen e këtyre lisave të ahut, do të ma hap udhën e jetës që t'i mbaj këta fëmijë me bukë.
Sa isha fëmijë, nëpër dhoma të miqve, kam dëgjuar shpesh biseda filozofike. Një më ka mbetur e pashlyeshme në jetë. " Tokën mos e shit pa të ardhur thika deri në asht. Nuk ka tokë të keqe askund, po ka njerëz që nuk e duan punën dhe tokën e bukës e shndërrojnë në arnicë ".Përpak sa nuk rrëshqita, - i tha Tali Lulit.- Po ik unë se , ja siç më shihni, jam në vlugë të punës. Vitin që vjen do ta rregulloj bregun, do ta pres si me thikë dhe nën hijen e lisave, do të vendos tavolina me karrige. Mandej, deri në fund të hyrjes, do ta bëj ndriçimin me dritë. Që prrocka të buzëqesh e uji ta sheh më mirë udhën deri në derdhjen e lumenjve. Ja, pak metra mbi truallin tim, dy vëllezër që janë shpërngulur për Iliridë, kanë ndërtuar një shtëpi të re, Fshati po rritet dita- ditës. Ata punojnë në Amerikë. Po atje nuk duan të vdesin e t'u tretet fara . Vijnë verës në pushime. Kan mbjellë misër dhe, ja tani e shihni si janë zgjatur drejt qiellit. Edhe ndonjë javë ata vijnë me fëmijë. Thejnë shtalba dhe, kënaqen duke pjekur . Zëra fëmijësh ushton lugina e prrockës. E thonë kur vijnë " S'ka vend më të bukur se në dheun e babait. Këtu ne frymojmë lirë. Gjumi na zë natën si qengjin ,",
Duke ecur nëpër disa shkallë të thyera, Luli ia tërhoqi vërejtjen Lelës. Kujdes se mund të zësh në thua. Se je duke ecur e shkujdesur.
- Kujton ti se unë nuk e ndjej rrezikun?- i tha ajo me një ton të lartë. Edhe pse është hera e parë që vij këtu, më pëlqeu ambienti, Shërbimi i nivelit të lartë. Çdo gjë këtu është natyrë. Lulet, degët e lisave, lisat e gjatë disa metra dhe, përrocka që rrëshqet mbi luginën e vet.
Midis dy brigjeve, rrah pulsi i ditës së re.

Friday, August 11, 2017

Zija Çela: NËNA E ODETËS

Ende pa vajtur ora e zakonshme, e bija u kthye në shtëpi me një çehre të keqe në fytyrë. Befas, shpërtheu në dënesje. Odeta i tha së ëmës se shefi i madh i firmës ku punonte si sekratare, e kishte përdhunuar. Më e çuditshmja ishte se, ndërsa vazhdonte të qante, vajza pranoi se shefi as e kishte mashtruar dhe as kishte përdorur forcë. E ëma u tërbua, i dha një shuplakë turinjve dhe u sul në rezidencën e firmës.
Atje hyri në zyrën e zotit Floti.
- Me atë që i punove, - iu drejtua atij, - si t’ia bëjë tani ime bijë?
- Kjo është puna e saj, - ia ktheu ai.
- Po me një damkë të tillë, një vajzë e re ngelet pa u martuar, - tha ajo. - E si t’ia bëj unë tani?
- Kjo është punë për ty, - u përgjigj ai.
- Po ti, - ngulmoi prapë ajo, - ke më sy e faqe të dalësh në publik?
- Kjo është punë për mua, - s’u mposht përsëri shefi i madh.
Nëna e Odetës, ende e bukur sa e bija, u tërbua edhe më tepër. Në orën tre, kur shefi dihej se bënte një pushim, u vesh, u lye me merak, hodhi çantën në sup dhe trokiti në shtëpinë e tij. Doli një grua.
- Aty është zoti Floti?
- Po, - foli zonja.
- I thoni të dalë pak, se kam një punë.
Zonja kishte pritur që tjetra të prezantohej dhe, kështu, të përfitonte lejen për ta takuar brenda, prandaj pyeti:
- Ç’punë?
- Dua ta vras, - tha gruaja.
Zonja vuri buzën në gaz dhe u tërhoq, duke e lënë derën gjysmë të hapur. Ndërkaq, nëna e Odetës kuptoi se çfarë gabimi trashanik kishte bërë, nuk ishte përmbajtur nga gjaknxehtësia dhe as shpresonte më që shefi të dilte. Mirëpo pikërisht në ato çaste, pa se zoti Floti po afrohej përmes korridorit. Ai po fshinte buzët me picetë, sepse kishte qenë duke ngrënë drekë. Nëna e Odetës pati kohë ta nxirrte revolverin nga çanta dhe t’ia numëronte mu në prag.
Kur e mori vesh e bija, ulëriti e habitur: “E pabesueshme, të gjitha gratë vrasin natën, kurse nëna ime ditën për diell!”
Hetimet nxorën se nuk kishte qenë përdhunim, por një marrëdhënie seksuale e vullnetshme dhe se, sipas pohimeve të vajzës, zoti Floti po kalonte një fazë të vështirë (kam një arsye, i kishte thënë asaj): ai po përpiqej t’ia gjente anën së shoqes për t’i kërkuar divorcin dhe për t’u martuar me sekretaren e tij.
Nëna e Odetës pranoi në gjyq se, megjithatë, zoti Floti kishte treguar klasin e vet si burrë: “Ai e mori vesh se do ta vrisja dhe doli. Po të kishte qenë ndonjë fundërrinë, do të kërkonte vrimën e miut!” Kurse bashkëshortja e të ndjerit, e cila kishte hapur derën, tha se ato fjalët paralajmëruese i kishte marrë me të qeshur dhe, në vend t’ia përcillte kërcënimin burrit, kishte bërë me të një shaka: “Dil se të ka ardhur e dashura në derë!”
Mbasi ia mbajti zinë për disa kohë, kur vejusha u martua me një biznesmen tjetër, një mik të ish-burrit, pati zëra se sjellja e saj e atëhershme, ndoshta-ndoshta, nuk kishte qenë as tamam shaka, as tamam xhelozi, por një kurth që ia kishte sjellë rasti dhe që ajo e shfrytëzoi për ta hequr qafe të shoqin në atë mënyrë, që të mund të trashëgonte edhe gjithë pasurinë.
Tashmë, në mjediset e burgut, nëna e Odetës ndihej shumë më ndryshe se në qeli, kur e kishin stërmunduar me seancat e gjata hetimore. Në burg një gjë i la me të vërtetë përshtypje. Thuajse të gjitha femrat që ishin dënuar për një faj si ajo, vrasjet e burrave të tyre apo të burrave të botës i kishin kryer natën. Dhe kjo ishte e vetmja pikë, ku i jepte të drejtë së bijës për atë habinë që kishte shprehur në fillim. “Por, të thuash të drejtën, kjo ka të bëjë me klasin e femrës”, murmuriste me vete Dhe përsëri i kujtoheshin seancat stërmunduese. Një ditë hetuesi i tha:
- Jot bijë kishte në mend që, po atë mbrëmje, të t’i tregonte të gjitha. Odetës i vinte zor që ta zbulonte menjëherë planin e fshehtë.
- Kjo është puna e saj, - u përgjigj ajo.
- Po Odeta e dinte se edhe ti ke pasur dikur marrëdhënie me zotin Floti, - i kujtoi hetuesi.
- Kjo është punë për mua, - tha ajo.
- Por s’është aq e thjeshtë, - ngulmoi prapë hetuesi, - ndodhemi para një vrasjeje dhe krimit duhet t’i vëmë një emër.
- Kjo është punë për ju, - s’u mposht gjithsesi nëna e Odetës.

Arqile Gjata: Ku shkoni, o të plakur...?


Çapiten nëpër ajër të kohës,
kukurisin me pak zë grumbuj të moshuarish.
-Ku shkoni, o të plakur,
nëpër mjegullën e bardhë?
Jeni hallexhinj
deri në shpirt të thinjur.
* * *
Tani nuk ka lojëra për ata,
veç fjalës që ua dhurojmë
a belbëzimin e një foshnje.
Mbetur me veten,
qeshin me fytyrën plakushe të tyre
dhe ëndërrojnë kujtimet e së djeshmes
varur në kopshtin e lodrave.
Në gramë të shpirtit
ndihen pëshpërima buzësh
që dikur puthën.
Të ecin duan, diçka më tutje, ashtu,
me gjysmë fryme, ecin...!!
nga a.gjata

Thursday, August 10, 2017

Arqile Gjata:EJA TA PIM NJË KAFE


“Një jetë pa mik, është si një jetë pa diell.”
Sivjet
stina e luleve jemi ne,
eja në shtëpinë e harabelave,
këtë verë do mbash veshur
ngjyrën e shpirtit tënd.
Fustani i ri është i purpurt
si mëngjesi...
Eja ta pimë kafen buzagaz
mbi një rreze dielli!
“Koha e luleve më bëri dhuratë Ty,
Ti më mjafton”
buzëqeshja ime e kaltër!
Dil në ballkon, do ta thotë borziloku
një fjalë për mua,
zemra ime e çmendur!...

Namik Selmani: Litari


Tregim
Nuk u mor vesh asnjëherë si Nafiu u dashurua me Svetllanën, një vajzë e bukur serbe që këndonte bukur dhe ishte shumë e shkathët, po një ditë dasma u bë dhe u krijua një familje e re. Për të qenë të ndershëm në rrëfimin tonë, dasma nuk e kishte edhe atë madhështi, por të dy palët e krushqve u munduan që të gjenin veten sa më shumë e sa më mirë në këtë gaz të ri mes urimesh të ndryshme me këngët, me vallet. Sit ë thash gjetën ato,që I bashkonin e jo atro që i ndanin. Se nuk ishte vështirë të gjenin hijet përballë kësaj dashurie të bukur që ata besonin se do ikte kështu deri në fund të jetës.
Nafiu ishte djalë i vetëm dhe rrinte në një shtëpi pak të veçantë. Kishte vetëm nënë se i jati kishte vdekur nga një sëmundje e rëndë. I duhej të martohej Nafiut edhe për t’i ardhur në ndihmë nënës së tij, Selvijes. Vëllezërit e tij ishin martuar prej kohësh në atë fshat që kishte edhe disa familje serbe. Nuk ishte i pari që bënte një martesë të tillë, po të gjithë shqiptarët edhe nuk e pëlqyen shumë martesën e tij. Nuk ia thonin në sy, po prapë Nafiu e kuptonte edhe më nga afër edhe më nga larg. Epo dashuria është e verbër, thonin të gjithë me zë e nën zë. Më shumë këtë e thoshte vetë Nafiu.
Prindërit e Svetllanës Mirkua dhe Sasha e donin shumë Svetllanën dhe menduan se gazi i jetës së tyre do të ishte edhe më i madh kur u martua me djalin e bukur e të fortë Nafiun. Ani pse ai ishte shqiptar. Edhe fëmijët të bukur do të ishin. Të bukur e të fortë se mali, të cilit i ngjiteshin që kur ishin fëmijë. Donin gjunjë të fortë. Edhe brazdat ku hidhej fara po kështu i donin burrat e krahinës, paçka se çfarë thuhej, paçka se çfarë zakonesh do të kishin. Se në të gjithë botën ugaret kanë gjuhën e tyre. Në dasmën e tyre u kënduan këngë serbe për dashurinë, po edhe këngë shqiptare. Bashkë me këngët e bukura lirike për sytë e zinj, për lulet e nuseve, për flladin që puth malet, që dëbon mjegullat e dendura që për muaj të tëra e mbulonin luginën e fshatit të tyre, disa burra kujtuan edhe disa këngë për trimat që shkonin aq bukur me lahutat teltendosura apo ato me çifteli që Nafiut i kishte lënë babai. U këndua edhe një këngë për Milosh Kopiliqin. Kopiliqi ishte pak larg nga fshati i tyre, larg afër Skënderaj. Askush nga ta nuk ishte historian e të kujtonte me libra e gazeta, pale me emisione televizive të vërtetën se kush i kishte shkrumbuar në atë vjeshtë të shekullit XIV gurët, pyjet, mullarët e kashtës, stanet e bagëtive, vreshtat, shtëpitë, mullinjtë e grurit e të misrit, se ku kishin pirë ujë trimat e luftës, se çfarë flamujsh kishin ushtarët me mijëra në atë betejë-kasaphanë, po secili e këndonte në mënyrën e vet. Ashtu si e kishin mësuar nga të parët e tyre. Çudi! Çudi!!!
Këngët ishin bërë si përrenj që bashkoheshin në një lumë që nxitonte të shkonte në një det që askush prej atyre malësorëve nuk e kishte parë asnjëherë e nuk ia dinte as emrin. E bashkë me ujin e tyre bashkoheshin edhe gurët, edhe kërcunjtë e drurëve, dherat që ishin vënë në to tash sa mote të largët. Edhe gjethet që kishin rrëzuar atë vjeshtë dasmash pemët e shumta të luginës. Mblidheshin edhe dherat e kodrave e maleve prej nga vinin. E kënga është si era, shkon si bleta që bleton e asnjë nuk e di se si e mbledh polenin për të bërë mjaltin e dhëndurrëve e të nuseve. Edhe atë ditë një kupë e madhe me mjaltë rrinte në prag e në sofër të burrave.
Dikush e këndonte si trim shqiptar e dikush si trim serb. Po, atë natë nuk ishte vetëm një “betejë” e heshtur këngësh, po ishte gazi që u mbulonte të gjithë hijet. Kishte nisur drita e dashurisë që të zbardhte jetën e urimet më të lashtë të botës ku lind e ku perëndon dielli ai për trashëgimi, ishte i pranishëm nga të gjithë. Mbase duhej nisur me djalë e pastaj çfarë t’u jepte zoti. Të dy e kishin pranuar edhe besimin. Kishin thirrur edhe priftin edhe një hoxhë të fshatit që ta bekonte dasmën. Kisha dhe xhamia që ishin në fshat e kishin edhe një derë të hapur për secilin.
Pas një viti në shtëpinë e Nafiut u gëzuan me djalë. Si duket, e dëgjoi edhe zoti ëndrrën, mendoi Nafiu kur ia shihte fytyrën e bardhë Sokolit të vogël. Natën dhe ditën herë flinte i qetë në gjoksin e Svetllanës, e herë shamatohej si çdo fëmijë. Kërkonte të pinte e vetëm të pinte qumësht. Mbase donte që të rritej më shpejt se fëmijët e tjerë të lagjes, të fisit, të fshatit…
Këngët e nënë Svetllanës e bënë që ai të mësonte shumë fjalë serbe. Në shtëpi nuk kishte shumë libra, po ai i dinte shumë fjalë të nënës e të babait. Të dy prindërit i gëzoheshin Sokolit që po rritej. Ishte i hedhur, dhe të dy me shaka thonin se i ngjanin te secili në atë që kishte më të mirë. Biseda mbyllej me një buzëqeshje të ngrohtë, ashtu si niste. Sokoli nuk duhet që të ndjehej i huaj për secilin në atë shtëpi ku ai pak nga pak herë këmbadoras e herë me këmbë po hidhte hapat e parë. Që në fillim edhe nuk e kapte mirë dollapin ku vihej buka, krevatin ku flinin prindërit. Që nga koha e belbëzimit kaluan shumë ditë e muaj e ai po lëvizte. Nuk kishte ndonjë radhë se kur përdorte gjuhën e secilit, po nganjëherë edhe ngatërrohej se nuk dinte se kë fjalë duhet që të shqiptonte atë shqipapo atë serbisht, edhe pse fjalori i tij ishte ende shumë i varfër…
Një ditë, ashtu si gjithë fëmijët, e thirri rruga. Rruga është “Akademia” e parë e fëmijëve. Të gjithë fëmijët mund të kontrollohen nga larg nga ana e nënës , e babait, e motrave apo e vëllezërve më të mëdhenj, se si lahen në ujë, se si gjykojnë vetveten, se në cilin lojë do të futet, po asnjëherë secili prej këtyre të rriturve nuk mund të bëhet “gjykatës” në atë lojë fëminore që mbyllet me atë kod që të gjithë e kemi njohur me gjakftohtësinë e moshes më të rritur.
Në atë fshat shumë herë ose në të gjithë herët fëmijët luanin në dy komunitete të veçanta fëmijësh. Kishte fëmijë që nga më të vegjëlit deri në moshën 14 vjeç. Nganjëherë prindërit i merrnin në mal me bagëtitë , kur vinin mbrëmjeve, edhe fëmijët fitonin lirinë e tyre nga “gracka” prindërore. Në sheshin më të madh të fshatit ose, më saktë, në dy sheshe të veçantë jo edhe aq shumë larg nga njëri-tjetri, luanin në qejf të tyre. Sheshet mbusheshin plot më fëmijë e secili dukej në to si gurët e një muri e ka secili vendin e vet të padiskutueshëm për t’u ngjitur lart, lart drejt qiellit. Disa dukeshin si udhëheqës disa ishin si udhëtarë. Kur vinte radha që të grindeshin, ashtu si fëmijë e mbarë botës ishin disa të tjerë që merrnin rolin e gjykatësit. Për çudi, edhe kur vinin më të rriturit që vinin të qetësonin gjakrat fëminore, ata e ndërprisnin kuvendin fëminor. Jo, donin të ishin vetë gjykatës, vetë viktima, vetë dëshmitarë, vetë udhëheqës, vetë ushtarë, vetë fjalamanë, vetë të heshtur e shamatorë, edhe pse copa e bukës i rëndonte në duar. E iu kujtonte se kishin mbi supe vetëm pak gishta duarsh jetë. Mbanin në duart e vogla atë copë buke me atë çka iu kishte dhënë nëna e tyre me pak gjizë, me pak djathë. Jo rrallë kafshatat e bukës ndërroheshin në duart e fëmijëve e ata sikur ngopeshin shumë më tepër se kur shkonin në shtëpi e shtroheshin me prindërit e tyre. Veç Sokoli nuk u bë pjesë e tyre. Buka e tij niste e mbaronte me ato doçkat e tij të njoma. Në asnjë grup nuk kishte nevojë që të njihej me ta . Të gjithë e njihnin këtë fëmijë që kishte dy prindër të ndryshëm nga ata një baba shqiptar e një nënë serbe. Ia dinin shtëpinë, e dinin madje se sa hapa bënte ai që të shkonte te ata. Po, po, për Sokolin nuk kishte as bukë e ndarë me kafshata, as mollë që ndërroheshin nëpër duar fëmijërisht, as gjykim as ….Tek grupi i shqiptarëve e mbanin larg. Askush nuk i thoshte që të hynte në lojë, të hidhte gurin larg e të fitonte ose të humbte nga gara. Nuk i afronin dorën kur luanin në krahëthyerje. Pale në Lojën e Kapuçëve që kishin mësuar nga prindërit e tyre. Edhe kur binte mbrëmja e niste loja e kukafshehtas, ai nuk hynte as te trungu i një peme për të mbyllur sytë e as në atë grup fëmijësh bredharakë që nxitojnë e fshihen ku t’ia presë mendja, vetëm që ai i “trungut” të digjej sërish e të rrinte atje deri sa të gjente një vetëm një. Më saktë atë nui e lejonijn ë të futej në këtë lojë e Sokoli i vogël e bënte me sy këtë lojë. Mendonte se mund të ishte në një vend si pjesë e lojës.
Pas disa ditësh filluan madje edhe t’ia thonin me zë të ulët ose edhe të largët: “Ik, o i biri i shkinës! Mos luaj me ne! Asnjëherë nuk do të jesh në lojë me ne! Bën mirë që edhe këtej të mos dukesh me sy!”
Sokoli i dëgjonte ata që flisnin. Iu drejtonte sytë atyre që nuk flisnin si një mëshirë si një vëllamëri e munguar mes fëmijeve. Por, ah, ah, asgjë nuk po nxirrte nga ky kuvend sysh. Me asnjë prej tyre nuk mund të zihej edhe pse trupi i tij i bëshëm si një lis i vogël, dalë nga Lisi-Nafi mund të fitonte me disa prej tyre. Mund të vinte poshtë disa prej tyre njëherësh. E kuptoi se nuk ishte vetëm një që po ia thoshte këto fjalë të rënda. JO, ishin të gjithë dhe intuita fëminore e kuptonte këtë si jo më mirë. Pas disa muajsh të kësaj vetmie loje, vetmie a kënaqësie që mund t’i jepte miqësia fëminore një ditë vetë, ashtu me atë vendim të tij fëminor, u drejtua te sheshi i afërt ku ishin fëmijët serbë. Edhe ata të zhurmshëm. Kishin disa topa dhe luanin. Vraponin. Djersitnin. Kërkonin topin bënin gol, por edhe e humbnin topin drejt portës duke marrë edhe ca sharje serbe që Sokoli i kuptonte mire, fare mirë se thonin, por …. As me ata nuk mund të luante. Këtu një djalë që quhej Zhivko i tha sy më sy:
-Hajt shko luaj atje- dhe ia drejtoi dorën te sheshi ku ishin fëmijët shqiptarë. Mos eja më këtu!.
I tha edhe disa fjalë të ndyra për shqiptarët. Mendoi se ai nuk I dinte t’i përkthente ato sharje. E kishte parë prej kohësh këtë Kod komunikimi te fëmijët shqiptarë e ajo sikur po përsëritej gati pikë për pikë sa atje. Ndryshonin fytyrat emrat e fëmijëve. Te serbët kishte patjetër një “ç” në trup të emrave. Ndryshonte gjuha, me të cilin artikulohej ky urdhër. Nga më të dhimbshmet që ai kishte dëgjuar në shtëpi në rrugë. Dhe e lanë Sokolin në vetminë e tij po kaq e rëndë sa ajo që kishte provuar te djemtë shqiptarë. Ah, edhe këtu nuk do të luante. Nuk do të ndante me fëmijë të tjerë, pavarësisht se çfarë gjuhe kishin. E kishte të vështirë që t’ia thoshte këtë prindërve. Me zgjuarësinë e tij fëminore, ai e kuptonte se asnjë prej tyre as Svetllana e as Nafiu nuk mund të bënin pajtimin e tij më djemtë shqiptarë apo me ata serbë. Edhe ata e shihnin këtë gjë, po qetësoheshin me vete se kur të shkonte në shkollë ai do ta kishte më të lehtë. Shkolla ishte vend më i mbledhur. Kishte mësues e ata mund të bënin diçka më shumë se vetë ata. Kur nisi të shkonte në shkollë, ditën e parë mësuesi shqiptar e vuri në bankën e tretë nga mesi, po pak nga pak edhe te fëmijët shqiptarë nuk e pranonin në bankë. “ Biri i shkinës” duket se po i shqetësonte shikimet e fëmijëve. Për të shmangur edhe ndonjë grindje mes fëmijësh mësuesi gjeti mënyrën që ta dërgonte në një bankë nga fundi. Edhe ajo nuk e bëri punën e vet. Nuk i solli fitoren që kërkonte Sokoli e që ai e kishte vështirë që t’ia kërkonte mësuesit shqiptar.
Një ditë ia kërkoi nënës që të ndërronte shkollën. Ajo, pasi bisedoi me drejtorin e shkollës ku ishin fëmijët serbë, e dërgoi një ditë te ajo shkollë. Shumë nga fëmjët që gjeti në klasë i njihte që nga fusha e lojës. Madje edhe më të rriturit i njihte po me ta fliste pak shumë pak. Mësimin e ndiqte me vemendje Ngrihej në mësim dhe ishte ndër më të mirët por, ah, ai ndjente vetminë në mënyrën e tij . Asnjë nuk e afronte “djalin e shqiptarit”. E shihte çdo ditë këtë ftohtësi. Asnjë herë nuk ishte i qtetë. Që kur para rreth 4-5 vitesh kishte dalë në rrugë e kërkonte që të luante, të fliste, të qeshte, të qante me moshatarët. Nuk ishte në gjendje që ta tregonte me fjalë të mëdha, por sytë e Sokolit përherë e më shumë ishin të gatshëm që edhe të qanin. Vështrimi bëhej herë i menduar, me një inat që s’duhet se kujt t’ia nxirrte. Një lule që s’kishte me çfarë ujë ta vadiste. Sokoli kishte nisur që të dëgjonte një zë të fortë brenda vetes. Një zë sokëllimë që dukej edhe si ortek që s’duhej se nga cila majë po zbriste në një humnerë e thellë, e nxirosur ku asnjë nuk kishte bërë as mundimin më të vogël që t’i shihte thjesht, shpellat, pemët që rriteshin në rrëzë të gurëve të saj, zogjtë që fshiheshin në drurë në një mbretëri që askush nuk ua prekte. Sokoli po bëheh vetë një gjykatës, një viktimë. Fëmijë e i rritur. Rapsod që po ia këndonte këngën vetes. Një këngë-dritë ylbertë për atë ato që po djalë që po rritej, por edhe dritësterrane për atë që po i ndodhte. Sa më shumë iknin ditët, aq më shumë bëhej i heshtur. Edhe librat po i merrte më pak në duar. Shihte me sy të hutuar orenditë e shtëpisë, rrugën, makinat që merrnin patatet, drutë, rrushin. Shihte lulet, barin, gurët, pemët. Dëgjonte përshëndetjet e njerëzve në rrugë e mbeste sërish sa i vetmuar aq dhe humbës në Mbretërinë e Harresës së Vetvetes.
Në katin e poshtëm të shtëpisë Nafiu kishte një bodrum që ata e përdornin për drutë e dimrit. Bënte dimër i egër. Shumë herë babai ia jepte detyrë Sokolit që t’i merrte disa duar me dru e t’i sillte në dhomën ku kishin vendosur një oxhak të madh. E gëzonte shumë loja e xixave të zjarrit që herë ngrihej laert në hapësirën e nxirë të tymtarit, herë të ndizte përfytërimin me gacat e ndezura pas djegies së druve. Në një qoshe të tymtarit ishte vënë edhe një ibrik me ujë të ngrohtë që babai e përdorte për të bërë kafen kur vinte nga ara apo nga stanet. Nuk futej në bisedë me prindërit. Nëna e merrte shpeshherë në prehër dhe i fliste me dashuri. Ia përkedhelte flokët ngjyrë gruri që i kishin bërë edhe disa kaçurrela brenda asaj koke të bukur…. Atë ditë ishte pranverë. Kishte hyrë me më shumë dritë se në vitet e tjera. Më gjelbërore. Më lulërore. Më e gazmueshme. Ishte si një këngë e re që secili nis ta mësojë, ta prekë në pejzat e shpirtit njerëzor më shumë se në të gjithë ditët e jetës së tij.
…Atë ditë u çua si të gjithë ditët e tjera. Askush nuk e mori veshs e a fjeti mirë apo gati nuk fjeti fare atë natë që gdhiu si të gjithë ditët e tjera që vinte në atë luginë mjegullore e tërë gjëlbërim. Zbriti ngadalë në dhomën e druve. Litarin që babai e kishte vënë në një sirtar e lidhi fort. E kishte parë se sa e sa herë si e bënte këtë babai i tij. Nuk e pati të vështirë që ta bënte. U ngjit në një arkë dhe atij laku të bërë ngadalë e me vëmëndje që të mos shthurej kur ai të kryente funsionin, vuri kokën e tij të vogël me kaçurrela të bukur.
……I pari që u fur në bodrum ishte Nafiu. Nuk i besoi syve. Nuk foli. Iu mbushën sytë me lotë. Asnjëherë nuk kishte qarë Nuk kishte fuqi ta bënte piskamën. Po mendonte arsyen. Uli kokën i mundur nga dhimbja. Nga nata që kishte lënë pas. Pas paik thirri Svetllanën. Sokoli qëndronte në atë lak litari si një qengj i varur. Ishte bërë burrë atë ditë Sokoli para kohe. Ishte bërë gjykatës i egër e i patolerueshëm. Ishte bërë viktimë. Ishte bërë zog qiellor. Ishte bërë lulja e këputur e pranverës që kishte ardhur kudo. Ishte bërë një këngë e këputur në mes. Ishte bërë kaproll i vrarë një një gjahtar i panjohur e që nuk kishte emër, nuk kishte fytyrë që të njihej një ditë. Shikimet e të dy prindërve thonin shumë. Shumë. Ndoshta duhej nisur një fëmijë tjetër që të mos mbeste shtëpia e tyre, dashuria e tyre pa trashëgimtarë. Ndoshta….
Në varrim erdhën shumë njerëz. Shqiptarë dhe serbë. Ndoshta ishte hera e parë që ishte kaq të bashkuar fshati. Po varrosnin të dy palët pjesën e tyre të qënies. I kishte bashkuar vdekja. Një vdekje që mund të sillte rilindje. Në shtëpi ende litari ishte i varur, i pahequr. Në një krah ishte errësira e bodrumit, drutë, me të cilat mundej dimri. Zahiretë e dimrit, me të cilat mbushej sofra. Kishin ardhur edhe dy mësuesët që e kishin mësuar qoftë edhe për pak kohë dhe ia kishin detryrat ende në sirtarët e shkollave me atë shkrim të bukur si vetë Sokloli i heshtur..
Pak më larg turmës së të rriturve kishin ardhur edhe disa fëmijë të të dy palëve. Shqiptarë dhe serbë.
Atë ditë lojërat e tyre kishin një pushim të detyruar. ..Kur e varrosën, kaluan nga shtëëpia e Nafiut, e Svetllanës, e Sokolit që nuk jetonte më. Shikonin me kureshtje, me dhimbje litarin e mistershëm. Dukej se ai, litari, qëndronte në qafën e secilit banor të atij fshati. Ndoshta edhe më tej se ai fshat i njohur në tërë krahinën.. Një rapsod ia ngriti një këngë, por që nuk u këndua kurrë në kuvendet e në oda. Për shumë vite Litari i Sokolit ishte pjesa e bisedave të dasmave e të morteve…. Kishin mbetur pas sheshet e lojërave ku sërish që të nesërmen fëmijët të ndarë do të zhurmëronin në lojërat e tyre. Kishte mbetur një vend bosh në të dy shkollat ku nuk do të ulej më Sokoli bukuror. Kishte mbetur i vetmuar litari me kombin ende të pazgjidhur….

Dhimitri Jani Kokaveshi: Tre Poezi

PROFILI.
Për ato sy të kthyera
profilit!...
Lutjet e mia përherë!... 
Do t’i afroj.
DILEMA.
Flakës lëpihej
trupi yt
dhe strallit!...Ndizte
Jetën.

SHPREHJA.
Buzët?... Mbi zjarre
digjnin
flakët, e kuqe zbërthenin
shpirtin
si mund t'a fshij?...
Qëndrimeve
joshur jetë, udhëtimesh
mes fjalësh
zbrisnin; deshirave
aq ëmbëlsisht!...
Në një pushim frymëmarrjet?..
Në një pushtim të
derdhur shpirtit, të derdhur
madhështive!...
Pushoj dhe pushtoj
dhuratat
në shkëmbime frymëmarrjesh
jeta!...
Gjallon dhe koha!... Çelte
kohën hukatjeve
diellore mbajmë jetën!...
Tej heshtjeve
nenshtruar jetës!... Ne rrezatime çastesh vetëm
castesh na shijon!...
Le ta ndryshojmë.


... TIMBRI, I SAJ.

Ëndrrës zbarkonte... si melodi ku luante orkestra e saj, tejkalonte lidhjet e veprës dhe jetësorja... harrohej diku, aty... me meloditë ku lartësonin... mardhëniet mes pjesës.
E tëra?...
Në një nga kombinimet e saj shfaqte ngjyrat..., përplaseshin në madhështi dhe mbi çdo kostum, të veshur, ligjet i tejkaloje përpjekjeve ne përshtatshmëri.
Kjo... melodi e shpirtit ngjit..., me natyrën, sfidohet dhe e sfidon egzistenca ndjenjave mes lidhjesh..., në
harmoni. 

Sadbere Gagica Spahija: NË ZGAFELLËN E DASHURISË



Pasdite shtatori. Era frynte e lehtë nga Jugu.
Re të mllefosura përziheshin lëmsh nëpër
qiellin e kaltër. Ca riga shiu duket se do të
vijnë nga perëndimi i diellit!
Tek po fliste në telefon me miken e saj të
shtrenjtë, me të cilën dikur i ndante vetëm
gjumi i natës, iu kujtua nata e bujtinës në
Laura, një vend i rrethuar me bredha të
mëdhenj e lule të llojllojshme me aromë të
kendshme, një mace mjaulliu në ballkonin e
saj ku ajo dilte në mbrëmje, kur e kapte
nostalgjia e vendlidjes dhe një ëndërr që ia
copëtonte çdo ditë zemrën. Blerina e pyeti Laurëse mbushur me emocione: Je mir Laurë?
-Po, u përgjegj ajo , duke belbëzuar...thuajse
dikush ia mori germat nëpër shkronja. Ke
ndonjë plan udhëtimi sikur ia lexoi në mendje
mendimet?
- Do udhëtoj të premten në mëngjes. Më
duhet të zbres në disa stacione derisa të
mbërrij në kufirin e ndarjes, kufi që na i ndau
njerëzit, dashuritë. Dhe vazhdoi të rrëfehet.
Kam dy arsye të ndjehem e lumtur:E para,
para vetes kam një vig për ta kaluar dhe nuk
do hamendem fare. Lumi është i
rrëmbyeshëm e i turbullt. Në fund të tij sikur
dëgjoj një zë që më thotë: ec, mos u ndal! Nuk
ka rrugë të lehtë askund. Tërë përpëlitje është
jeta! Ti duhet të kapërcesh shumë stinë ,- iu
duk se i tha sërish ai zë. Stinët e pritjeve,
lodhur je nga fjalët e pathëna, mëkatet që s'i
bërë kurrë, një skutë të panjohur deri në
fund, të pret një kodër e lartë , një maje me
plepa të gjatë dhe zotrat të kanë dënuar si
Sizifin...një gur të rëndë mbi shpinë e sërish
çdo gjë nga fillimi. Ti duhet të kapërcesh një
det , detin e gjerë..atje do shohësh një plazh
përplot me njerëz, madje edhe një plazh në
skaj me njerëz që duan diellin nudo,do kesh
rastin të shohësh se asgjë lakuriqe nuk e
nagcmon askend...mish për krimba kanë
thënë njeërzit është trupi i njeriut. Vetëm
veprat e mira e lartësojnë atë...sakrifica
sublime për të mirën e njerëzimit. Derisa ajo
po tentonte të largohej nga to ëndrra...zëri
ende i vinte në kokë si valë deti. Ti do kërkosh
e do kërkosh një zë zogu cicërues që të grish
çdo natë e çdo orë dhe tani mblidh Lauraaa!
Në këto meditime një ushtimë e shushurimë
ia çliruan veshët dhe iu duk se lindi për së
dyti. Vetëm atëherë e kuptoi se ishte endur
nëpër qiellin imagjinativ të botës që e rrethoi
për një çast e sikur ia mbylli të gjitha rrathet e
jetës. U ngrit në këmbë, futi portofolin e vogël
që e mbante kujtim jete, mori valixhen në
dorë dhe doli në rrugë. Stacioni i autobusit
ishte larg e ajo nxitoi me shpejtësi
marramendëse. Ec e ec derisa sa u mbush në
frymë. U ul ca për të pushuar dhe nuk ndalej
nga kollitja.Pinte shumë duhan nga mërzia e
vetmisë në atë vend të mallkua ku e kushte
sjellë fati i jetës. Pas pak vazhdoi të ec dhe pa
orën. Do ta mbërrij-,tha me veten duke
belbëzuar. Si një gjeth i lehtë i vjeshtës iu duk
vetja kur arriti të kalonte udhërrëfyesin e
parë. Matanë udhës pa autobusin dhe njerëzit
që bëheshin gati të fusnin valixhet e tyre .Do
ta mbërrij,-e lehtësoi veten dhe arriti në
minutën e fundit kur ngasësi i autobusit, një
mesoburrë që ajo e njihte , sepse kishte
udhëtuar disa herë, ishte bërë gati të nisej.Kur
e pa Lauren, e ngadalësoi gazin , hapi derën, i
bëri në vend në karrigën e parë dhe pastaj
lëshoi një këngë në radio. Ajo e falënderoi
dhe mori frymë thellë e thellë dhe u mbështet
për xhami të dritares. Autobusi po çante
udhët gjarpërore. Ca re të mllefosura
dukeshin nëpër qiell. Pas pak u dëgjuan
bubullima dhe vetëtima të forta. Erërat barten
pikat e para të shiut mbi xhama. Ajo mbylli
deri në fund xhamin e hapur dhe ra si e
përgjumur mbi duart e saja të vendosura mbi
anën e karrigës në drejtim të dritares që
tashme sikur po rrahej nga pikat më të
dendura e të shpeshta të shiut të
rrëmbyeshëm. Nëpër asfalt derdheshin nga
shpatijet prrocka të vogla të mbledhura nëpër
pyllin e prerë nga dora e njerëzve të pacipë.
Ajo meditonte . E futur në ato dallgë
pshëretimash kishte dëshirë të kishte krahët
e dallëndyshes do të fluturonte drejt një
ndjenjë të çuditshme që i lëvizte nëpër kokë.
Ajo nuk e dëgjoi zërin e ngasësit kur iu
drejtua Laurës: Do pushosh pak? Ja se njerëzit
e boshatisen autobusin dhe do pushojmë ca
minuta. Ajo mblodhi veten dhe doli e fundit
në rrugën afër motelit bri një pylli të dendur.
Një fllad i lehtë ia përshkoi fytyrën . Pranë
ishin vendosur ca tavolina të vogla me karrige
nga druri të bëra me estetikë. Piu një kafe dhe
ndezi një cigare. Tymi i dendur u mbështoll
terthotazi nëpër atë luginë, mori të ngritej lart
e më lart dhe humbi diku në pyllin përplot
plepa me gjethe të zverdhura. Në ato çaste
kur ajo po e përcillte atë shtëllungë duhani,
sirena e autobusit ua bëri me dije udhëtarëve
se do nisej për ca çaste. Sikur mizat e bletës
kur bie shi që mblidhen nëpër kosherët e tyre,
ashtu u futën një nga një nëpër vendet e
ulura më parë. E shoferi e ngiste me kujdes
nëpër ato kthesa të rrezikshme deri në
stacionin e fundit. Ajo doli e fundit. Mori
valixhen e dorës dhe po kërkonte me sy
portretin e njeriut që e kishte grishur disa
stinë. Nga larg iu duk se e pa, por u mashtrua
pëe pak. Pastaj një lëmsh mendimesh i
silleshin vërdallë..mos vallë s'kishte dalur për
ta pritur! Është e mundur kjo? Nuk e besoj-.i
tha vetes si me një belbëzim të shthurur. Kur
po bënte hapa të shkujdesur drejt një kioske
të hapur për të blerë një gazetë të ditës, një
dorë njeriu e preku në cep të krahut. U kthye
si e ndrojur. Pa sytë e tij të zjarrtë ...ai mbante
një tufë lulesh në dorë. Eja!- i tha drejt
makinës sëparkuar. Ajo e ndoqi pas dhe
pastaj u gjenden sy me sy. Fjalë e fjalë të
pafund...Qeshje me zë. Pastaj ai e pyeti:
- Je lodhur?
-Po. Por kur e dija se kush më priste, harroja
çdo gjë. Kjo më ka mbajtur gjallë për disa
stinë. E duke folur, zëri iu ndryshua..ca lot iu
derdhën nëpër mollëza si si nëpër bokërrima.
Ai ia shtriu dorën mbi supe, e puthi në ballë
dhe vazhdoi drejt motelit , që gjendej bri një
rruge që shpiente drejt aeroportit civil.
Zbritën nga vetura ngyrë të gjelbërt dhe u
ngjitën nëpër shkallët e punuara nga dërrasat
e bredhit.Ia hoqi pallton dhe e vendosi në
mbajtësen e drurit. Iu afrua ngadalë dhe e
puthi me afsh. Ajo ra në duart e tij të forta si e
alivanosur. E shtroi në kravat dhe e mbuloi me
batanije të lehtë. Pastaj hapi qetë derën e
ballkonit dhe hapi një shishe birrë. Ishte gati
dita të mbyllej dhe ca të rinj po sillnin lopët në
shtëpi. Shiheshin si në shuplakë të dorës në
arat e korra nga gruri i mbjellë aty dhe shihej
edhe një tym i dendur që shpërndahej nga
era e fortë që e ndihmonte të shpërndahej
shpejt. Kur mbaroi gotën e fundit, u fut në
dhomë. Ajo hapi sytë si trëndafili dhe e ftoi të
shtrihej afër saj. Ajo e shtrëngoi fort dhe e
puthi në buzë. Ai ndjeu sikur iu shpërnda një
rrymë elektrike nëpër trup. Ai e pushtoi të
tërën sikur qielli hënën në mesnatë. Në konak
të shpirtit ishte ulur galuc engjëlli i ëndrrave .E
po gërmonte si një arkeolog i vonuar në
tokën që ishte me përplot të panjohura për te.
E mori në krah dhe e uli në prehërin e tij të
gjerë. Ajo dukej në ato çaste si një foshnjë e
virgjër.E mbledhur kruspull në krahërorin e tij,
e njeu veten të lumtur. Si një mbetëreshë që
kishte rrëmbyer fronin e princit!
Sërish i iku mendja atje ku thuri një herë
ëndrrat e jetës që i ishin ngulitur në kokë. E
po meditonte. E dogji malli për te...e dogji.Por
shpresa se do të vinte sërish e mbante të
fortë në këtë ecje. E ajo do ta pres...do ta pres.
Deri në infinit.E pranvera do vijë pas këtij
dimri të egër..do vijë e do mbushen malet me
lulebore. Rruga ime ka nisur aty dhe do
vazhdoj aty..udhët tjera ajo nuk do njohë më.
Derisa ai po flinte në gjumë, ajo bënte rojë si
në bedenat e luftës. Duke ecur nëpër zjarrin e
kësaj dashurie, lëshoi një këngë, të cilën ajo e
pëlqente shumë. Sa herë dëgjonte tingujt e
këngës, shkrehej në vaj. E zëri i këngëtarit
sikur e mbushi dhomën e saj" Të gjitha udhët
më çojnë te Ti" dhe mbuloi kokën me jorgan
të pambuktë
...