Nuk më pengoj vapa,
Saturday, July 23, 2022
Wednesday, May 18, 2022
Abdulla Mehmeti: FARA E MERCENARIZMIT NDËR SHQIPTARËT, QË SHTOHET E NUK PO SHUHET LEHTË
Wednesday, March 23, 2022
Kujtim STOJKU: 50 VJET MARRËDHËNIE ME JASHTË - Dashnor DERVISHI
Auorin e librit “50 vjet marrëshënie me jashtë”, më
parë nuk e kam pas njohur, por rastësisht e kam parë duke dhënë ndonjë
intervistë në telëvizor, dhe as që më kishte shkuar ndërmend se një ditë ai do
të ishte një nga profesorët e mi. Ai, është burri me një pamje të qetë, nuk
flet shumë, por është shumë i dashur dhe i afrueshëm që miqësohesh menjëherë me të.
Dashnor Dervishi, ka lindur në Përmet me 10 shkurt
1949. Shkollën shtatëvjeçare dhe atë të mesme e kreu në Tiranë, në gjimnazin
“Qemal Stafa”. Në vitin 1972 mbaroi studimet në Universitetin e Tiranës,
Fakulteti i Shkencave të Natyrës, dega “Fizikë Speciale”. Pas një përvoje pune
në sektorin e ndërtimit, në vitin 1974 mori detyrën si kryeredaktor në revistën
“Shkenca dhe Jeta”, deri në vitin 1976 ku filloi punë në shërbimin e jashtëm.
Në vitin 1986 u emërua për herë të parë ambassador i
Shqipërisë në Meksikë dhe gjashtë vende të tjera të Amerikës Latine, jo
rezident; duke vazhduar si ambasador deri në vitin 1992 në Itali dhe Maltë.
Detyrën si ambasador do ta ushtronte më vonë edhe në
disa vende fqinje dhe të rajonit: Izrael, Turqi, Rumani dhe Greqi, si dhe në
Qipro, Armeni dhe Tunizi, jo rezident. Ai sot është profesor në “Universitetin
Luarasi”, ku jep lëndën për Marrëdhëniet Ndërkombëtare, për Masterin për Sigurinë Kombëtare.
Libri i tij, 50 vjet marrëdhënie me jashtë, është një
libër i veçantë në llojin dhe stilin e të shkruarit, sepse ashtu siç e
thekson akademik Shaban SINANI, është një
lloj letërsie dëshmuese.
Kur fillon e lexon librin, për disa çaste fillon e
mendohesh, se ndeshesh me një lloj stili të ri rrëfimi ku autori është treguar
shumë i kujdesshëm që t`i përcjellë lexuesit atë që është e domosdoshme, duke e
lënë lexuesin të gjykojë vetë dhe të japë mendimet e tij. Rrëfimi në këtë libër
janë dëshmitë e autorit i cili prej shumë vitesh ka qenë në veprim. Por, kur i
shkon në fund librit thua me vete: “Sa pak paskam ditur”.
Në kopertinën e tij, libri ka Urën e Bushtricës, e
cila është ajo që në mendjen e diplomatit nuk do të harrohet kurrë, sepse ishte
ajo urë ku ai punoi si aksionist ose vullnetar, që do t’i hapte rrugën në
karrierën e diplomatit. Sot për Urën e Bushtricës, dinë pak ose aspak, se kjo
urë është mbi 50 m e lartë dhe një nga më të lartat në Shqipëri e cila është
ndërtuar e gjitha nga rinia në vitet 60 vetëm me punë vullnetare.
Pikërisht, do të ishte kjo vepër që do të ndryshonte
edhe jetën në karrierën e autorit si diplomat.
Natyrisht, si çdo i ri që sapo ka mbaruar studimet
edhe ai kishte ëndrrat e veta, dhe sipas frymës së kohës, do të dilte vullnetar
për ndërtimin e hekurudhës Elbasan – Përrenjas ku do të caktohej njëkohësisht
edhe komandant “aty ku do të ndërtohej Ura e Bushtricës.(f-18)
Duke qenë pjesëmarrës në ndërtimin e kësaj vepre, ai
thotë se “përshkak të terrenit malor ishte një vepër mjaft e vështirë, mjetet për
ndërtimin e saj ishin mjaft të kufizuara, dhe jo moderne të kohës”. Pjesa më e madhe e punimeve bëhej me dorë.
Grupet e të huajve dhe turistëve që vizitonin Shqipërinë në atë kohë, vizitonin
edhe urën, dhe autorit i takonte që t`i priste ata. I veshur me çizme dhe
opinga, me rrobat e punës u jepte atyre shpjegimet e rastit. Pasi ai mbaronte
shpjegimet e rastit për ndërtimin e urës, si ura më e madhe në vendin tonë, e pasonin
duartrokitjet e të huajve. Duke parë se të huajt e dëgjonin me vëmendje dhe e
duatrokisnin, ai shtonte nga vetja e tij se kjo ishte një nga urat më të mëdha
të Ballkanit. Por nga ndonjëherë mburrej duke e cilësuar si një nga urat më të mëdha
në Europë dhe përsëri kishte duartrokitje dhe fotografi pafund.
Pas kësaj, ngjarjet do të rrokolliseshin me shpejtësi për autorin, ku edhe karriera do të merrte një drejtim tjetër të cilën ai as që e kishte menduar më parë. Pikërisht do të ishte viti 1976 kur atij do t`i njoftonin se do të nisej për jashtë shtetit si diplomat. Udhëtimi jashtë shtetit në atë kohë ishte një fat i madh, dhe sidomos për një të ri siç ishte autori.
Kur arriti në aroportin “Sharl De Gol” të Parisit,
do të shihte se aeroporti shkëlqente nga dritat e shumta që të verbonin. I ulur
në sediljen e rehatshme të makinës së ambasadës sonë në Francë, ai admironte
pamjen tronditëse të aeroportit dhe të qytetit. Autori dëshmon në librin e tij
se “kaluam në një urë shumë të gjatë, më pas në disa të tjera me radhë, në
mbikalime të shumta që nuk kuptohej ku fillonin dhe ku mbaronin. Menjëherë më
shkoi mendja tek ura ime u Bushtricës. Mu mblodh një lëmsh në fyt dhe përherë të
parë ndjeva përzierje në stomak”. (f – 20).
Gjatë leximit të këtyre rreshtave, menjëherë lexuesi
pyet po pse kjo gjendje e autorit dhe ky zhgënjim i madh ku ai kishte qenë më
me fat për moshën e re dhe kohën? Ai përgjigjen na e jep vetë, gjithë këtë të
keqe e kisha me vizitorët e huaj, të cilët jo vetëm habiteshin me fjalët e mia,
por më durtrokisnin papushim dhe shkrepnin vazhdimish fotografi. Për herë të
parë ai e ndeju veten të ofenduar.
Më pas, ai do të vazhdonte punën e tij në shërbimin e
jashtëm duke ngjitur shkallët e karrierës dhe duke u afirmuar si një diplomat
profesionist. Ai thotë se “të jesh diplomat, familja dhe atdheu marrin
dimensione të veçanta; ata bëhen motivi kryesor që udhëheq punën dhe
aktivitetin e një diplomati profesionist. A e keni vënë re? Ngjyra e flamurit është
më e kuqe kur jemi jashtë vendit dhe himni kombëtar në ceremonitë e dorëzimit të
kredencialeve tingëllon shumë më bukur se zakonisht”.
Gjatë leximit të librit, impresionohesh me punën që ai
ka bërë duke takuar personalitete shtetërore të vendeve të ndryshme, dhe ajo që
të mbeten në mendje është ajo e vendit të tij i cili gjatë gjithë punës së tij
si diplomat, mbeti i shenjtë.
Fgura të mëdha si shqiptare dhe personalitete të politikës në vendet ku ai shërbeu, kanë zënë vend në faqet e librit si një dëshmi e gjallë të cilat ai i përshkruan thjeshtë pa pompizitetin e një diplomati, dhe me këtë stil të treguari shfaqet edhe individualiteti i tij duke të lënë mbresa të thella. Ndër figurat e mëdha që ai ka patur takime dhe bashkëpunim, është figura e nënë Terezës. Kjo grua e vogël dhe e imët të cilën e njihte e gjithë bota, por vetëm Shqipëria nuk e njihte, kur atij do t`i flisnin për të, do të ndërmerrte një veprimtari diplomatike të ethshme që ajo të vinte në atdheun e saj e të vizitonte varret e të afërmëve që i kishte në Tiranë. Pas një veprimtarie të ngjeshur, më së fundi takimi i shumë pritur me nënë Terezën do të vinte. Ai si diplomat kishte arritur që ta përshpejtonte ardhjen e saj në Shqipëri pa asnjë pengesë. Nënë Tereza, dëshmon autori kishte tre pasaporta, dhe në telefon atij i thonë:
- Zoti ambasador, me çfarë pasaporte doni të udhëtojë Madre Terza?
- Me çfarë pasaporte të dojë. Po të ketë dëshirë ne do t`i japim edhe pasaportë shqiptare.
Dhe takimi i shumë pritur me nënë Terezën erdhi. Ai shtron një drekë të lehtë në ambasadë për nder të saj. Takimi kalon në një mënyrë shumë miqësore dhe të përzemërt. Tashmë çdo gjë kishte marrë fund, dhe ajo ishte gati të udhëtonte në vendin e saj, gjë që e kishte kërkuar që më parë. Më në fund këtij takimit po i vinte fundi, ambasadori si zot i shtëpisë kishte vënë re se nënë Tereza nuk kishte prekur asgjë nga ushqimet që ishin mbi tavolinë. Kërkesës së tij që të merrte diçka ajo i përgjigjet se kishte ngrënë mëngjes dhe nuk kishte ardhur ora që të hante përsëri, një rregull që ajo e zbatonte me pëpikmëri të madhe. Atëherë diplomati bën lëvizjen e fundit me dëshirën e madhe si shqiptar që ajo të mos largohej të paktën pa ëmbëlsuar gojën. Ajo refuzon përsëri, dhe atëherë ai i thotë " Nëse nuk pranon të mos marrësh asgjë nga kjo tavolinë, atëherë viza e udhëtimit për në Shqipëri, anullohet. Ajo, kur dëgjoi këto fjalë, zgjati dorën drejt pjatës me luleshtrydhe, mori një kokërr, e futi në gojë dhe tha:
- Zoti më faltë biri im për këtë mëkat.
Se çfarë është një diplomat, sot shumica e njerëzëve
nuk e vrasin mendjesh shumë, vetëm nëse ndokush ka interes të mësojë më tepër në
këtë fushë. Diplomati, është një njeri i emëruar nga qeveria për të zhvilluar
negociata zyrtare dhe për të mbajtur marrëdhënie poltike, ekonomike dhe sociale
me një vend ose vendet e tjera.
Por duke iu kthyer historisë, ne diplomacinë e gjejmë
që në kohët më të lashta, që nga Abrahami në marrëdhëniet me Amorejtë, në
Egjiptin e Lashtë, por edhe në kodin e Humarabit. Në kodin e Humarabit thuhet
“Sy për sy, dhëmbë për dhëmb”, që është një nocion për çdo veprim të padëshëruar
që bëhej, dhe që duhej të jepej një dënim i barabartë. Kodi bazohej gjithashtu
në shtetin e së drejtës, i cili në fund thotë se asnjë person nuk është mbi
ligjin.
Libri i Dashnor Dervishit, është një zhanër i ri në
letërsinë shqiptare që besoj se botime të tilla janë të rrrallë. Ai përmes rrëfimeve
të tij dëshmon me fakte dhe dokumenta për punën e tij si diplomat në shërbim të
vendit të tij, dhe afirmimi në këtë fushë si profesionist për etikë nuk ia
lejon vetes që të flasë për ato ngjarje që nuk kanë ndonjë peshë të madhe.
Libri me të vërtetë është tërheqës që të befason me personazhe nga më të
ndryshmet që nga presidentët, kryeministrat, ambasadorët, deri tek njerëzit e
thjeshtë, emigrant nga Shqipëria që ishin deri në vendet më të lragëta të
globit që vinin dhe e takonin, duke lënë kujtime të paharrueshme sepse edhe
atje në vendet e largëta flisnin shqip. Edhe diçka tjetër, kur bisedon me
profesorin nuk e ndjen se sa shpejt ikën ora. Kur ndahesh me të, ai nuk harron të
të thotë “Ura e Bushtricës për mua edhe sot e kësaj dite mbetet një nga urat më
të mëdha botë’…
Tiranë, 23.03. 2022.
Friday, October 29, 2021
Kujtim STOJKU: NETËT E VJESHTËS
NJË KRITIKË PËR POEZINË
Më duket se
i njëjti shi bie dhe degët janë të zemruara,
Dallgët e
detit rrokullisen në gërmadha,
Më sipër në
mënyrë t`kryqëzuar është shkruar,
Se ky det
harkohet duke u endur sa në një vend në tjetrin,
E vazhdimisht
rrënjos zakone,
Që janë përdorur
në një mijë poezi më parë.
Tendesoje
qesharake e neurozës,
Çmimin që
paguajnë disa,
Për atë që
s`dinë se pse jetojnë,
Poezi e ëmbël,
e përjetshme dhe madhështore.
Ndoshta nuk është
çasti i duhur,
Që aq shumë
shpresuam në këtë shekull,
Se kjo epokë
që e quajmë epoka jonë,
Që çuditërisht ajo do t`na linte kështu si qyqe,
Duke folur
me veten…
NETËT E VJESHTËS
Mësa duket
netët e vjeshtës,
Janë të
gjata vetëm nga mendimet,
Sëbashku ne
takoheshim rrallë
kur zbardhi
agu i parë i mëngjesit,
Ne ikëm e lamë
pa thënë gjithçka.
Këto netë
m`duket se janë t`gjata,
Vetëm në
vargje dhe në këngë,
Sepse sapo
kishim filluar ta shihnim
njëri - tjetrin në sy,
Kur agimi filloi
të digjte qiellin,
Çuditërisht retë
dukeshin si tym,
Shkëndijat nuk
i shihte asnjë…
ATA FLASIN
…përshkak se
realiteti sa vjen e gjithnjë zvoglohet,
Më në fund
duke bërë shenja shqiptohet vetëm një fjalë,
Duken sikur
nga gjumi sapo çohen,
E fillojnë e
tregojnë ëndrrat që kanë parë.
Dikush buzëqesh
duke rrëkëllyer një gotë,
Në mesditë
shikon n`qiell se si kalojnë retë,
Lulet i sheh
t`shqetësuara që kanë ulur kokën,
Ku çdo
petale flet me rrokje me ngjyra dhe aromë,
Pranë një
kopshti me gjuhë të pashtershme.
NGA DORA IME
Ajo,
Si një ëngjëll
mori mollën nga dora ime,
Të cilën
padyshim unë ja bëra dhuratë,
Por ajo që është
më e bukra kuptohet dhe dihet,
Herë unë e
herë ajo e kafshonim me radhë,
Ne të dy e
shijuam përsëri mollën bashkë…
LIBRI IM
Më në fund
jam duke e mbyllur librin tim,
Shikoj në
mur se akrepat e orës lëvizin ngadalë,
Ata gjithnjë
e hanë kohën pamëshirë,
Dhe as që
pendohen se ajo ikën shumë larg.
KA NDODHUR
Ka ndodhur,
prandaj po jua them dhe njëherë,
Se n`pranverën
që lulëzon prej gëzimit,
Shpirti
vrapon si i tërbuar,
Përzihet me
erën e gjurmë askund nuk lenë.
Më pas për
çudi thyhet menjëherë,
Këputet e
bie mbi thembrat e veta t`gjakosura,
Se çfarë është
lumturia s`e beson as vetë,
Dhe me të
madhe fillon e leh…
NË KËTË
VJESHTË
Më quajtën të prishur nga mendët kur thashë,
Se kjo vjeshtë për çudi s`ishte si vjeshtët e tjera,
Ajo që pashë
më nuk dua ta shoh,
Ndoshta
fajin e kishte pranvera,
Kur pash se
plakeshin retë dhe zogjtë.
QETËSI E
RREME
Në vërën e
nxhtë ku dielli si saç të djeg,
Ju ngjita përpjetë
malit,
Frynte një
fllad i lehtë.
Oh! Ç`qetësi,
Vetëm gjethet
pëshpërisnin nëpër degë,
Por zëri i
një gjinkalle,
Në shkam depërtonte
shumë thellë.
RRUGA IME
Rruga ime
kalon nëpër rërën që përmbytet,
Përmes
guralecëve të zallit që rrjedh vazhdimisht,
Shiut të verës
që bie mbi jetën time,
E jeta
vrapon duke më ngacmuar,
Nga fillimi
i saj deri në fund.
Qetësia ime është në mjegullën që largohet,
Kur mund të
pushoj në këto pragje që gjithmonë ndryshojnë,
Nën hijen e
lisave nëpër zabele ku kënga e zogjëve dëgjohet,
Në majën e
shkrepave ku skifterët ulen e pushojnë,
Duke jetuar
në hapësirën e një dere që hapet e mbyllet,
Gërvima e
menteshave të vjetra më duket si melodi kur i dëgjoj.
MIZA
Midis hapsirës
dhe meje,
Ndodhet një
xham i zbrazët,
Një mizë mbi
të ecën krejt serbes,
Poshtë
barkut është e lidhur
me zorrët e
saj të zeza,
Brirthat
lidhen me krahët
Këmbët i përkulen
deri tek goja
e cila në
zbrastësirë thith më kot.
Një pjesë e
coptuar e së kaltrës
Rrokulliset
drejt së padukshmes,
Gremisen nën
gishtin tim të madh të pafuqishëm,
Deti dhe
qielli i qetë…
BOSH
Unë nuk jam
bosh,
Sepse mbaj
një tufë lulesh me erë,
Që mbahet nga zemërimi i rrjetës së merimangës.
Përreth
natyrës joreale,
Mbështillem
nga vjedhje psherëtimash,
Frymë marr në
fytyrën e hapsirës,
Ku gëlojnë në
një kopësht,
Që lind një
tokë të padukshme,
Ku trupi im
mbushet me polen,
E ajo më
mbulon deri në fyt.
Sepse kur
marr frymë unë nuk jam bosh,
Por e kam një
kopësht në mushkëritë e mia.
Kjo bukuri
nuk shtiret të jetë e mermertë,
Ajo më shumë
është një flutur që s`ka qenë kurrë një larvë,
Ndërsa ajo
ecën, lotët e saj hijen e lëshojnë kundër gurëve,
Për të
zhdukur një gropë,
Duhet të përshkruajmë
se si larva del nga bërthama,
Bukuroshja që
dëshiron të zvarritet,
Miku im i
vjetër pesë vjeçar Anton,
Më mësoi që
të shkel krimbat në shi,
Fytyra të
mos kishin e kurrë të mos ua shoh,
Megjithëse
ndonjëherë ata dukeshin se fytyra bebesh kishin.
Disa ishin të
rrallë, por në fund u çliruan,
Këta me të vërtetë
ishin me fat të madh,
Mendoja se ata
akoma janë duke jetuar,
Këta janë
rozë, dhe akoma njerëz pothuaj janë…
VENDNDODHJA E PESHKUT
Unë tashmë
kam mësuar se si të shtegtoj shpirtërisht,
Me sy të
mbyllur, me trupin tim t` lehtë tërhiqem drejt të tretit,
Kurora e
kafkës sime hapet si lule dielli në mesditë,
Tmerrohem
kur mendoj grepin, prej rrjetës dridhem unë i shkreti.
Unë tashmë
kam mësuar si ta harkoj gjoksin si fizarmonikë,
Kryet e
kthej prapa në pozicionin e peshkut,
Si në një aparat
fotografik bota u kthye përmbys,
Kësaj i thonë
diplomaci me të luajtur tepeleku.
Jam i
vetdijshëm se gjithçka është e ndërvarur,
Jam gjysmë i
zgjuar në këtë mënyrë,
Gjysmë në
gjumë jam po ëndrra s`kam pasur,
Grepi dhe
rrjeta m`i trembin, prej meje janë arratisë.
E pra, unë
jam ai që po ua them të gjitha këto,
As i zgjuar
dhe as në gjumë,
Si të bëjmë
të shohim në t`njëjtën kohë,
Veten time e
njoh mirë unë,
Të rrëshqas
me lehtësi vetëm këtë shoh.
Ata që janë
më kryesorët unë i njoh shumë mirë,
Kam mësuar
ta zbraz shpirtin e të ngjaj me një pemë,
Unë ekzistoj
brenda gjethes gjelbërt plotësisht,
Që të thith
çdo gjë që është e mirë,
E të shfryj
tërsisht të keqen që më ka zënë.
Kur qentë
fillojnë e lehin,
Me zë
vajtues duke ulërirë,
Unë me mundim
qepallat i hap,
Për t`parë
sa i thellë është gjumi im.
Zemra ime është
në errësirë të plotë,
Me ankth të
madh filloj e lexoj poezinë,
Gërmat me njëra
- tjetrën nxitojnë t`bisedojnë,
E unë kam mësuar
mirë të zhytem në thellësi,
I shoh
sorrat kur fluturojnë,
Kur ia
marrin këngës flasin për diplomaci…
MASË DISIPLINORE
Militanti
i partisë,
I
karfosur mbi të tjerë,
Kujtonte
se yjet
vetëm
prej tij lëshonin dritë,
Ulëriu
si shtazë,
Me
një zë të çjerrë
që
ta dëgjonin të gjithë.
-Ti,
- ju drejtua vartësit harbutërisht,
-
Edhe këtë herë po të jap masë të rëndë,
Se
po dole prej këtu nuk e sheh më këtë derë.
Ai
pa iu dridh qerpiku e pa partiakun në sy,
Dhe
me zë metalik i tha:
-
E keni gabim zotëri, mos vallë sytë iu kanë lënë!
Si
nuk e vutë re më parë,
Se
stilolapsi im në errësirë nuk shkruan më…


