Cikël poetik nga Shejmondë Pacarada

 

AUTOCHTHONOUS

 

Dhe erdhi çasti

e vërteta shpërtheu vrullshëm

Hapësirës pa krah

Shkëlqeu…

Dhe në syt e botës u pa,

Ajo që fshihej

Petaleve të historisë

Plagë, ndër shekuj e gërvishur.

Lulëzoj sonte

Qiellit pa re…

U shtrua pa zë…

Dhe qielli u hap nga një dritë

Dhe zbriti vet Perëndia

Na dha frymë dritë e shpirt

Përjetësisht

“Të na rroj Shqiptarija “

Autochthonous në rrënjë e dej

Buçitën lart ca zëra stinësh

Për Shqiponjen që e kem diell

e kem rrahje

n’ zemër të origjinës.

 

 

E HUAJ S’ JAM

E huj s’jam o tokë

Edhe pas ikjes

Gjurmet e mia i mbajte ngrohtë…

Edhe kur thundra e gjaksorit i shtypte

Dhe errësira i përpinte

Për mua …

Ti hape një shteg të mbijetoj.

E huaj s’ jam

Ti më njeh dhe zërin

Agimeve të bardha këndoja me lahutë

Dhe thirrje lirisë i bëja…

Ngjallja krahë

Mbi shpresat e thyera.

Jo! E huaj s’ jam

Ja dhe kroi ku kam pirë ujë

Ku kam shuar

Etjen e buzës sime,

Ku kam shuar…

Lëngimet e gjuhës së plagosur…

Ja dhe stoli ku jam ulë,

Në shkollen e vjetër…

Ku dielli prehej në xhamin e thyer

Dhe vjedhurazi

më përkëdhelte në fytyrë…

Ja dhe buka që pjekej në hi

dhe rrëmbehej me dhunë nga dorë e huaj

Dhe ti ngelje në uri

Pa diell, pa dritë, pa sy …, o e uruar!

Nuk jam e huaj o tokë

Ja dhe varri i gjyshit

Që thika tinzare e preu në gjoks,

Se dashurinë për atdheun e mbante aty mbyllur.

Ja dhe lotët e nënës

Që dhembje plagësh shëruan…

Ja dhe qielli i lavdisë

Ku mijra yje u prehën

Nën dritën e madhështisë…

Jo e huaj s’ jam…

Edhe pse mëkatarët

Gjuhën ma lidhën në nyje

Unë sërish belbëzova me fuqi shpirti…

Ujita Bozhurin me gjakun tim.

E huaj s’ jam…

Edhe pse prej kohësh e vdekur (larg)

Unë sërish të buzëqesh

Sërish le gjurmë të reja

Mbi trupin tënd,

Sërish në grusht kam dheun tënd.

Andaj më mbaj në gji

E ardhmja këtu më pret

E huaj s’jam o tokë…

Jam bija jote e vërtet.

 

LEGJENDA E DASHURISË

Eja

në heshtjen e kësaj nate

të thurim legjendën e dashurisë

t’i ndezim kujtimet,

t’i magjepsim dallgët e errëta

ta tundim botën

në epshin e dashurisë.

 

Eja … Më sill dhe sytë e tu

që çdo ditë ne mua

mbollën jetë,

dhe në rreze dielli u shndërruan…

Më sill ëndrrat

me epsh dashurie gufuar…

Më sill këngët,

dallgëve të jetës bashkë kënduar,

më sill buzëqeshjet

mëngjesesh me vesë zgjuar,

më sill puthjet e netve pa fund…

Më sill të nesërmen, me ëndrra lumë…

Më sill mbrëmjet buzë lumit

me grimca hëne shijuar,

më sill lumin e kujtimeve

epsh shpirtit gufuar…

Më sill gjithë ato çaste të pavdekshme

me yjet në qiell vallzuar

etjen e dashurisë

sonte për ta shuar.

 

Oh eja, eja, ti e mos vono

se edhe nëse, sonte vdes

ngërthyer në përqafimin tënd…

s’ ka gjë!

në qiell do na bartin

krahët e pavdeksisë

dhe gjithnjë do rroj

e jona … Legjendë e dashurisë…

 

DASHURIA E JONË

Dua të ngjitem sa më lart

si shqiponje e lirë, qiellit

dhe nëse këmbë humbur nga toka në hapsirë

te ti do vij, me shkëlqimin e diellit.

Dhe nëse në grimca, shndërruar

do ngjitem sërish lart, shkëlqim yjesh t’ fal

një ndjenjë shpirti do shpërthej

me ty zemra kurre s’do ndal.

Dhe në gjumë, ëmbël ëndrron dashurinë

në të emblat dallgë do jem unë,

krahë flutur  zbritur

buzëve shuar etjen, syve trishtimin

frymë ëmbël do zgjohet, dhe shpirti yt i

uritur!

Dhe nëse mbi zjarr të ndezur shkel,

dhe në drite yjesh, shndërrohesh vetë

do ta kuptosh, se dhe në ëndërr

kjo dashuri e jonë është e vërtet.

 

DUA TË KTHEHEM

Jam degë e thyer, nga pema familjare,

nga pema e Ilirisë

e rrëmbyer furishëm

nga dallgë e mërgimit,

nga stuhit!

Bartem …, e humbur

detrave të huaj , oqeaneve,

qyteteve të murgëta pa dritë…

Pa djell, pa hënë, pa yje…

Ku vallja e jetës s’të shijon dot…

Nga hapa të huaj ngërthyer!

Dua të kthehem

kështu si’ç jamë,

degë e thyer, e tharë,

pa gjethe…

Nga gjetet e mia 

Tokat e huaja, bleruar

Shpirti nga etja për ty …

Më është vrarë e dërmuar!

Dua t’i kthehem pemës sime Ilirie,

Si yll i thyer, ti varem degës së saj

të strehohem nën krah shqiponje

ku folen ngritur ka,

shumë shekuj me parë,

si nje zog i saj të frymoj

dhe zëri im 

bashkë, me zë lahute të jehoj…

Po, dua të kthehem

aty, ku dielli buzëqesh ndryshe

dhe hëna ëmbel të flet,

ku pranvera, natyrës i mvishet,

si pelerinë e blertë …

ti kthehem luginave, shpatit

brigjeve, ku mësova hapat e parë,

ku dashurova…

ku mora , puthjen e parë,

ku shushurim shiu te shuan etjen

e me emër të rritë!…

Ku dhe era te përgdhel… ëmbël

dhe në vesh të pëshpërit

“Ktheju, bij, ktheju, trungut ku ke lind.”

E ARDHMJA E VJEDHUR

A thua , ka dhembja emër.

Ne këtë natë të pa fund trishtimi

Ku heshtja loz valle, e s’pushon dot!

A ka fund tmerri, frika, humbja

Kur nën hijen e vdekjes jeton!…

Kthej kokën prapa ,

Kujtimet e ëmbla më flasin

Dhe ndjej mall,

Për mbrëmjet me yje,

Për ditët me djell,

Për vatrën e dashurisë

Plot zjarr…

Tani,

Nata më është lidhur nyje

E errëta

Muret mveshur ka,

Dhe tiktaku i orës ndalur

Mbi oxhakun e shuar pa zjarr

Asgjë nuk hec…, asgjë nuk frymon!

E ndjeni dhe ju ? …

E ardhmja, na është vjedhur

Sa dhembje, sa mall…!

Karantinë 24.11.2020

Londër

Read More

"Vargje poetike dehëse" Cikël poetik nga Kujtim STOJKU

 AH, KËTO SHQIPONJAT

Kur i shoh shqiponjat që fluturojnë deri në re,

Për një kohë të gjatë për ta mendova,

Për këta shpend qiellor kuptova kaq shumë,

Ata nuk prekin askënd por fluturojnë e fluturjonë.

Ata jetojnë mbi male dhe majë shkëmbinjsh,

Shumë të afërt me ujërat janë,

Duke menduar gjatë për shqiponjat zhytur n`meditim,

Nuk e di pse me mizat ata i ngatërroja,

Kur më dëgjuan kështu të flisja,

Më thanë:

"Zhduku tutje mor budalla"…

SHIU I NATËS

Tek dëgjoja melodinë e pikave të shiut,

Fillova të dremis ëndërra duke parë,

Kur ndjeva erën e ftohtë gjaku sa s`më ngriu,

Retë derdhnin miliona pika,

Era i fryu n`dritaren time,

E xhamat e saj,

M`dukeshin se ishin duke qarë...

ERA E GËNJESHTRËS

Gënjeshtrës të gjithë ia dëgjojmë aromën,

Sot ajo ka ditën e saj,

Ajo është e paqartë dhe e pakapshme,

Këto gënjeshtra të bardha janë kaq të shenjta,

Shpëtimtare dhe të pavëmendëshme,

Sa në terr të zi zhytet e vërteta.

Gënjeshtrat na duken të shenjta dhe shpëtimtare,

Pavarësisht se janë të larta apo të ulëta,

Kur ato ndërthuren sjellin një kompromis t`shkëlqyer,

Duke na e mbrojtur atdheun tonë të shenjtë,

Me rrena kaq fisnike që për çudi ne na duken të vërteta,

Por kjo është një erë e qelbur sa të gjithë hundët i zënë,

S`e besojnë se ishte kaq e sëmurë, e prandaj u qelb gënjeshtra…

MESAZHI I KËNGËS SIME

Mesazhi i këngës sime është mjelë nga realiteti,

Atij unë s`i jam shmangur por jam ndeshur ballë për ballë,

Askush s`e mendoi se një lule n`këtë pranverë do t`lëshojë helmin,

N`mes luleve të tjera që kanë filluar të çelin është më e bukura,

E për çudi t`i merr mendët me bukurinë e saj.

Me ligjet e natyrës kjo lule është madhështore,

Dhe n`vendin tim kënaqen nga fundi në majë,

Këtë aromë vdekjeprurëse të tjerëve ua çonte,

Lulet e tjera i plagosi duke u krekosur me bukurinë e saj.

Por unë si rebel i mendimit,

Këtyre dhëmbëve helmues u shmangem,

Strofat këngës s`ia prishin melodinë,

E vërteta n`çdo gjurmë po shfaqet,

Por aromën e pranverës kurrë s`mund ta prishin,

Me kafshimin helmues si gjarpëri duke u përdridh`...

GUR I RRAHUR NGA DIELLI

Rruga e diellit trajektore harkore,

Zhuzhakët dalin nga skutat dhe ngjiten gurit të rrahur nga ai,

Njollë e errët me lagështirë mbuluar me myk,

Thirrjet e grerëzave janë të çjerra, përshkojnë ajrin,

Çirren e çirren kërkojnë t’u përgjigjesh me nderim,

Male perpindikulare me drejtim për në qiell.

Mijëra larva të bardha t’ngjitura psa fijeve të mykut,

Shëmbëllim i tjerrjes së fijeve të qelqit,

Botë kandrrash të bardha,

Akrepë kamikazë në mbretërinë e xixëllonjave,

Errësira me dritën afrohet në një pikë,

S’arrin të prishë melodinë e këngëve të tona.

Dhe t’gjitha këto larva e insekte,

Janë t’neveritshëm në gurin e rrahur nga dielli,

Bishat gajasen së qeshuri, prej floriri u duken dhëmbët,

Gjarpërinj që zgjaten e zgjaten pambarim,

Kacabuna që predikojnë në mbretërinë e tyre,

Na gudulisin me mustaqet e tyre të ftohta papushim.

N’pemë disa fruta kalben pa u pjekur,

Prej degësh këto kokrra para kohe pikojnë,

N’fytyrat tona zhduken rrudhat kur jemi duke qeshur,

Nata çoroditet prej zërash burrëror, valë - valë dallgëzohet,

Përqafimi i jetës mbyll sytë nën përkdheljet femrore,

Mbi krah ëngjëjsh udhëtojmë dhe vetëm udhëtojmë.

MELODI E PADËGJUAR

Çiftelisë së vjetër,

Telat i janë këputur,

Melodia jonë ka mbaruar,

Kënga s`pushon vazhdon të këndohet,

Askund pa u regjistruar...

ROMANCË PRANVERORE

Përmes degëve të pjeshkës,

E pashë se erdh` pranëvera,

Veshur e gjitha me fustan trëndafili,

Diku në ajër tinguj shpërndante era,

Romanca filloi të shpërthejë…

Read More

Prend BUZHALA: SHKRIMTARI PËRBALLË KOHËS

(Çast eseistik)

A është në luftë shkrimtari përballë kohës?

Ai vetë shndërrohet në protagonist kohe që përjeton përplasjen midis angazhimeve të përditshme dhe dëshirës për të krijuar... apo përballjet me sfidat e kapërthurjes në një botë që ndryshon shpejt. Shfaqen elementë dramatikë të tensionit midis kohës për të shkruar dhe për të jetuar, duke shpërfaqur mosmarrëveshje, epifani dhe zhvillime të karakterit nëpërmjet shtigjeve të krijimtarisë dhe krijimit...Përjeton ndjesi të ndryshme përpara kohës: ankth, shpresë, përulësi, apo ndjesi të pakëndshme, ndjesi të përgjegjësisë për të shprehur diçka të rëndësishme në një periudhë të caktuar. Ndjehet sikur po garon kundër kohës për t'i kapur idetë e tyre përpara se ato të humbasin. Çdo përballje me karaktetin kalimtar të çasteve, e përjeton si një përvojë të jashtëzakonshme

për krijimin e veprave të tij...

1.

"Koha është një aleate e çmendur për shkrimtarin, një armik i fshehur që pret në çdo fletë të bardhë për ta shkatërruar çdo fjalë", thotë Haruki Murakami. Kurse Gabriel García Márquez shton: "Shkrimtari është një kufomë, që ia shtrëngon duart kohës dhe e ngjall me fjalë për t'u përballur me të." Citati ngërthen një thellësi dhe kompleksitet të theksuar, duke shpalosur natyrën e shkrimtarit dhe marrëdhënien e tij me kohën.

Ç'është kjo metaforë që e quan shkrimtarin si një "kufomë"?! Në këtë kontekst, kufoma nuk është një entitet i vdekur, por shënjon natyrën e pafundësisë së krijuesit letrar. Kufoma s'ka asnjë rëndësi, por ka një fuqi të fshehur që përjetëson dhe shpërthen nëpërmjet fjalëve. Kjo na çon te koncepti i përjetësisë së veprave të shkrimtarit, të cilat mbijetojnë në kohë edhe pasi ai është larguar nga jeta. Vjen frazemë-shprehja tjetër "i shtrëngon duart kohës" që na jep një pamje të thellë në marrëdhënien e shkrimtarit me kohën. Koha është një forcë e pashmangshme dhe e pazakontë që ndikon në çdo aspekt të jetës sonë. Shkrimtari, si një krijues, është i përfshirë në këtë rrjedhë të kohës. Mirëpo, në vend që të jetë një shënjestër e përsosur e saj, ai bëhet një protagonist që përpiqet t'i kapë momentet dhe ta shprehë përvojën e tij nëpërmjet fjalëve.

Márquez thotë se koha e ngjall shkrimtarin me fjalë për ta përballuar atë. Ky është çasti, kur fuqia e shkrimtarit shfaqet në plotninë e vet. Në ndeshje me kohën shkrimtari përdor fjalët si mjet për t'i përballuar sfidat, emocionet dhe përvojat e tij. Përmes fjalëve përhap mesazhet e tij, shpreh e rrëfen ngjarje e përjetime ose e zë një moment të pakrahasueshëm e të paparë në kohë. Thënia na bën të reflektojmë mbi rolin dhe fuqinë e shkrimtarit në përballje me kohën... për t'i shprehur vlerat e tij në një botë të përhershme të ndryshimeve. Në këtë kontekst, shkrimtari bëhet pjesë integrale e historisë njerëzore, duke lënë gjurmë të pandryshueshme që mbijetojnë nëpër shekuj.

3.

Italo Calvino e përmend shkrimtarin si një "qytetar i kohës". Është, pra, roli dhe përgjegjësia e shkrimtarit në lidhje me kohën dhe pasigurinë në të ardhmen. Ashtu siç janë qytetarët, shkrimtarët janë të përfshirë në rrymën e kohës dhe janë të detyruar t'i përballojnë sfidat dhe ndryshimet që ajo sjell me vete. Ata janë dëshmitarë dhe krijues të ngjarjeve që ndodhin në kohën e tyre, duke ndikuar në rrjedhat e saj dhe duke u përpjekur për ta kuptuar atë në mënyrë sa më të thellë. Shkrimtari i përdor përvojën dhe njohuritë e tij për të thurë vepra të reja, për t'i kapur momentet e rëndësishme dhe për ta bërë lidhjen mes të kaluarës dhe të ardhmes. Ky është një mision i madh për shkrimtarin, pasi ai përpiqet të mbledhë dhe të lidhë fragmente të shpërndara të kohës për ta krijuar një përshtypje të plotë dhe të gjerë për lexuesin.

Krijuesi letrar përfaqëson synimin dhe vizionin e tij për të ardhmen. Përmes fjalëve dhe krijimeve të tij, ai ndërton një rrugë të vërtetë dhe të qëndrueshme drejt të ardhmes, duke frymëzuar, informuar dhe ndikuar në lexuesit e tij. Kjo përgjegjësi e bën shkrimtarin një udhëheqës të kohës, duke shfaqur aftësi të jashtëzakonshme për ta ndryshuar dhe përshtatur botën përreth tij. Ai përdor fjalët për të ndërtuar ura mbi të kaluarën dhe për të ndjekur rrugën drejt një të ardhmeje të ndritur. Ky koncept thekson thelbin dhe rëndësinë e krijimtarisë së shkrimtarit në interpretimin dhe ndryshimin e botës në të cilën jetojmë.

4.

Këtë ese nuk mund ta çojmë tutje pa fjalët e Borhesit: "Fjalët janë kufijtë e shkrimtarit ndaj kohës; ai përpiqet të kapë rrethin e pafund të kohës në një varg të thjeshtë fjalësh." Ai i paraqet fjalët si "kufijtë e shkrimtarit ndaj kohës", duke shtuar se ky shkrimtar përpiqet ta kapë "rrethin e pafund të kohës në një varg të thjeshtë fjalësh." Kjo thënie reflekton thellësinë e ndikimit të kohës në krijimtarinë letrare dhe rolin e fjalëve si mjet për ta përballuar këtë sfidë. Borhes na jep një pamje të thellë të sfidave që krijuesi letrar përballet me kohën. Koha është një forcë e pashmangshme që ndikon në të gjitha aspektet e jetës dhe shkrimtari përpiqet ta zë këtë përvojë të pafund në një hapësirë të kufizuar të fjalëve. Fjalët janë mjeti i tij për ta shprehur kohën në trajta të ndryshme dhe për ta përshkruar rrethin e saj të pafund. Ky përkufizim i kohës si një rreth i pafund dhe shprehja e tij nëpërmjet fjalëve të thjeshta, na bën ta kuptojmë thellësinë e sfidës që ka shkrimtari përpara tij. Përmes një vargu të thjeshtë fjalësh, shkrimtari përpiqet ta përshkruajë, ta kuptojë dhe ta përcaktojë kohën në format që mund të kuptohen nga lexuesi.

Është ajo pamje e thellë e marrëdhënies së shkrimtarit me kohën dhe rolin që fjalët luajnë në përballjen me këtë sfidë.

(24 prill 2024)

Read More