Wednesday, February 21, 2018

Zija Çela: LETËR BIANKËS


E dashtuna Bianka, kam ngecur mu në aksin urban, diku pranë stacionit Rruga-Ura dhe vetëm 250 metra na ndajnë. Më vjen keq, por këtë largësi (afërsi) nuk kam për ta kapërcyer asnjëherë, pasi jo vetëm për të shkuar përpara, por edhe për t’u rikthyer tek ti, s’ka mbetur për mua as rrugë, as urë. Shkurt, kam shkelur një minë nëntokësore dhe, sapo ta ngrej këmbën, mina do të shpërthejë.
Për shkakun tim i gjithë trafiku ka ngrirë. Duke shkëmbyer shenja e llafe, pa guxuar të afrohen, njerëzit më vëzhgojnë nga larg. Prej tyre marr vesh se minën e ka vënë një bakall, për të vrarë fqinjin dorac, me të cilin ka konflikt për truallin e dyqanit. Minavënësi kishte pandehur se, në këtë fërk mëngjesi, i pari që do të shkelte aty do të ishte pikërisht hasmi i tij. Mirëpo, ja që doraci qenkësh gdhirë i sëmurë, ai ende s’ka bërë hap këtej, ndërkohë që unë, duke çalltisur për larg, dola herët nga shtëpia. Me një kile kafe në çantë, kafe kokërr të ardhur nga shkretëtirat me mirazhe të Qabesë, isha nisur për në Shkodër, ku po më prisnin motrat e veshura me të zeza dhe, bashkë me ato, të bëja hov matanë Bjeshkëve të Namuna e drejt Malit të Sharrit, për t’iu gjendur vëllamit në ditë zie, me xhenaze të rëndë në konak.
Më duhet të them se, dikur, kam lexuar një tregim me titullin “Letër Xhulias”. Aty flitet për një skuadër minazbuluesish, xhenierë të karrirës. Njëri nga ushtarët e vjetër, megjithëse me aparat në dorë, shkel pikërisht një minë si kjo. E dëgjon se vdekja po i këndon pas veshit, është plotësisht me dije se askush nuk mund ta shpëtojë, prandaj, i rrethuar nga shokët e tij, kujtohet të diktojë një letër për njeriun e vet më të shtrenjtë, të shoqen që e quanin Xhulia. Në këto çaste të fundit, e kam mbledhur mendjen, lipset ca dinjitet, andaj nuk më shkon aspak të bëhem kopjac!
Biankë e dashtun, vetëm në të zbardhur të dritës e kuptova sjelljen time të papërgjegjshme. Mbrëmë isha me të vërtetë i rraskapitur dhe, ndërsa ti po koteshe, unë hëngra darkë dhe u shtriva, pa pritur që të haje edhe ti. Në mëngjes pashë se asgjë nuk kishe vënë në gojë. U ngrite si me zor, pa shkrythjet lojcake, me një mavijosje jeshile në buzën e poshtme dhe prapë asgjë nuk vure në gojë, ndonëse qumështi dhe rriska e proshutës nuk mungonin. E di, proshuta është një ushqim disi kadaverik, dyshova se ky ishte shkaku që ti nuk haje, duke pasur nevojë për pak mish të freskët. Mirëpo nxitova për të dalë nga shtëpia dhe vetëm pas pak, kur rashë në kurth, u kujtova se nevoja jote më kishte rrëshqitur nga mendja. Tani më thuaj, ku djallin je helmuar dhe çfarë është ai helm që të ka mynxyrosur ty?!..
Që këtu ti e merr vesh se unë nuk jam mirë, pasi t’u drejtova me pyetje, kur dihet se nuk je në gjendje që të përgjigjesh. Nëse vërtet do ta kapërcesh këtë mynxyrë, kam një merak që mbetet ta përmbushësh pas shumë e shumë vitesh, ditën që edhe për ty s’do të ketë më rrugë apo urë për të mbërritur tek unë. Pra, kur të të vijë ora e vdekjes, je e lutur ta shpërndash te fqinjët atë kartën, që ta kam përmendur dhe që e kam printuar në disa kopje. Aty shkruhet: “Sipas një tradite të vjetër, ndryshimi mes maces e qenit përcaktohet nga reflekset, qeni gjuan për të tjerët, kurse macja për vete. Mirëpo tashmë zakonet kanë ndryshuar, sot qentë gjuajnë për vete dhe macet për të tjerët.”
Bianka, e virtytshmja Bianka, unë besoj në martirizimin tënd. Ndërsa ti nuk është e nevojshme të besosh ndërsjelltas. Jo për tjetër, por se asnjëherë nuk do të kesh ndonjë obligim ndaj meje. Ai ushtari i vjetër e gjeti mënyrën që, duke e diktuar me zë, letra e tij të stenografohej dhe të arrinte te Xhulia. Dhe ai kishte të drejtë, atëbotë lufta e shpallur sapo kishte mbaruar dhe vrasja ende dukej e besueshme. Kurse tani, të bëhesh fërtele nga dinamiti a nga një minë, pra të biesh në rrengun e vdekjes, është diçka krejt idioteske, pikërisht ngaqë lufta nuk është shpallur. Ja përse unë nuk ia diktova askujt këtë letër intime. Veçse në pamundësi për të duruar më gjatë, përpara se mina të më ketë hedhur në erë, të gjitha sa rrëfeva këtu, ia thashë vetes nën zë. E pse? Sepse ti, macja ime bardhoshe, nuk e flet gjuhën e njeriut. Por kam bindjen se e ndien, e ndien thellësisht këtë gjuhë. Prandaj kurrë mos e dhëntë Zoti të vdesësh qenshe, si unë.
Ah, sikur ta kishe të mundur të m’ia çoje një falëmeshëndet vëllamit tim, atij vëllamit përtej Bjeshkëve të Namuna e përreth Malit të Sharrit! Të m’i thoshe që të ma bëjë hallall për mungesën në mortin e lokes së tij dhe se është i falur që nuk u ndodh në mortin tim. Sidoqoftë, në ia marrtë mendja të vijë një ditë, vajtojcat të m’i sjellë nga Reka e nga Prishtina, se bëhen bashkë me motrat e mia, vajtojca të thekura nga Shkodra dhe ma gjejnë varrin në Tiranë. Harxhet, për çdo rast, i ka e zonja e shtëpisë.
E sheh, Bianka, më vajti goja ku djeg e ku përvëlon! Sa do të dëshiroja që, në këtë finale banale, t’i përcillja asaj së shtrenjtës time shoqe, zonjës Aliqi, nja dy porosi të vogla. T’i thosha se po e lë pa borxhe. T’i thosha se, për borxhet që nuk m’u paguan mua, të mos shpresojë se do t’i kthehen. Dhe në fund, nëse bie ngusht një ditë, atë kupën e dyfishtë të kafes, çakmakun e zi që nuk e gëzova, sahatin e kromuar të xhepit dhe qeset e mbushura plot e përplot, po gjeti blerës, të mos ngurrojë por t’i shesë. Veçse amanet, me pak dhembje për këto qeset me letrat e mia.

Saturday, February 17, 2018

Ramiz Kuqi: Cikli Poetik " Tek Gardhi i Shkaut"

FLUTURO SHQIPONJË
Fluturo mi malet e mia
Zbrit të lus sot
Deri në Çamëri
M'i përshendet ato udhë
Konaqe të vjetra
Mbetur si nënë pa fëmijë
Ndalu nëpër oxhaqe të shembura
Oborre mbushur dje me hardhi
Fik e portokaj nëpër oborre
Zërin e ëmbël të bariut
Që thurte këngë për atdhenë
Fluturo
Në çdo pore të tokës
Ka ende lot malli
Shpresë ëndërrime
Se do të zgjohesh një ditë
Ti Kosovë e Shqipëria ime
Atje
Ti shqiponjë të ulesh
Mbi degë ulliri
Zbrit të lus sot
Kur Kosova ka ditë me diell
Merr një mesazh lirie
Dhe endu nëpër atë qiell !

URIME KOSOVË
Mund të ishe më ndryshe se je
Dëshmorët
Ta falën gjakun
Që ti të ecësh kokën lart
Nënat
Lotin nëpër stinë
Të varfërit
Krahun e punës
Por gjithmonë ecëm me Ty
Të zgjohesh nesër
Pa maskarenj
Je ngritur në këmbë
Nga gërmadhat e shtëpive
Rrafsh me tokë
Nga oxhaqet
Varura në qiell
Që asnjë erë
S'i tundi për toke
Mund të ishe ndryshe
Kosovë !

VARGJE LIRIKE
Dëgjova një zhurmë në rrugë
Hapa të lehtë si pulëbardhë deti
Sikur derdhej qumështi në shtrungë
Në ëndërr valuar si loti mbeti
Nuk di a ishte erë a frymëzim
Kur trembur më zgjoi nga gjumi
Mes dritareve e bukur si rrapëllimë
Qiellit u ngrit mes reve si fluturim pëllumbi.

KAM HARRUAR

Ta përfytyroj detin
Kur e takova emrin tim
Në plazh
Cadra të grisura
Shtretër për kurriz
Me kukëza drunjsh
Unë harrova
C’sy pati mëngjesi me diell
C’ fustan
Kishte veshur deti
E pashë
Vetëm kur rrezet perënduan
Kam harruar
Ballin qërpikët lundrat
Atje mbi breg
Ndonjë fluturim pelikani
Sonte
Jam shtrirë mbi kujtime
Në sfond
Rrëshqas largësive
MË GRISET
Sa herë
Kur bie shi
E lag germat në Abetare
Ma grisin nga një germë
Pa dhimbje
E ndjej
Sikur ma heqin
Si me darë
Një copë mish thoi
Janë futur
Në llomin e kohës
Si zhytës nëpër kallmishta
Na ruaj ...
Nga ky i pasoj njeriu
Që na tërheq zvarrë
Nëpër stinë!
Në prag të një date
Ecim këmbëzbathur
Në mes të sheshit
Akrobatizojmë
Ruajmë një shtizë flamuri
Me polic të uniformuar!

KAFSHIMI

Si i gjarpërit mbi plagë
Plagë kufiri
Endesh nëpër kotësinë
E fjetur
Tash je kthyer
Ta kafshosh gjuhën tënde
Nepërkë nën gur
Kafshon mbi trup
Në gjeografinë e hartës
Unë kam folur
Me malet mbrëmë
Fishkëllimë e gjarpërit
Ma tremb fjalën në varg !


NË PËRVJETOR

Me thonj gjaku e bëmë lirinë
Me gjëma nënash
Për bijtë dëshmorë
E Shota Galica
Me pushkën e shekujve
Atë pushkën e gjatë
Që s’u ndal kurrē
Me flamurin e Gjergjit
E pritëm armikun
Të Gardhi i shkaut
Po pse sot ky flamur
Të mos valojë në shtizë
Në sheshin e Prishtinës
Në gjiun tënd Kosovo
Krah për krah me flamurin e yjeve?
Kujt ia vret syrin kjo shqiponjë
Me thonj gjaku me thonj!

MARR
Çdo ditë nga ti o lumë
Një dallgë të trazuar
Dhe pikturoj nga larg ylberin
Që pi
Shiun e ëndrrave
Dhe qep
Këmishën pa pulla
Fllad i detit
Të përqafoj dhimbjen tënde
Nëpër luginë
Marr
E nuk ngopëm
Në sytë e mi
Ti je ëndërr e.bukur
Çdo ditë nga ti o lumë!

TRE SHEKUJ
( Arbëreshëve në Zarë)
Me sy dhe ëndrra
Nga deti
O Arbëri
C’u dogja
Për Shkodrën time
Udhëtoj cdo natë
Si dallëndyshe pa kufinj
Tre shekuj
Mbytur nëpër lot
O Arbëri!

TI KULLË
(Adem Jasharit)
Ke mbetur ende me vrima
Nëpër mure
Nga ato predha
E plumba
Nga gjiu yt sot
Kulla e shekujve
Fluturojnë nëpër qiell lirie
Të bardhë pëllumba
Ti Kullē
Që luftove me një perandori
Nga gjaku i trupit tënd
U linde
Kosovē në liri!


Ajet Shala: I KËNDOJMË PAVARËSISË 17 SHKURT

GËZUAR PAVARËSIA E KOSOVËS, GJITH SHQIPTARËVE KUDO NË BOTË!!!

Kemi lindur në beteja nëpër rudina
Kemi hedhur valle mes topash në gjëmime
Si flamuri ynë i kombit Hasan Prishtina
Kemi ecur pa u mposhtur sfidë pas sfide.
I këndojmë me gaz e lahutë pavarësisë
Për lirinë që e kishim ëndërrën më të dlirë
Me shokë trima erdhi Isa Begu në Boletin
S`ndahet kurrë Mitrovica, i thotë Krajlisë.
Në Dukagjin vjen nëpër stinë jehona e bjeshkës
Hedhin kushtrim në Pejë djemtë për liri
Po japin betim në Kullë të Haxhi Zekës
Të gjithë për trojet tona do të bëhemi fli.
Pa shihni çlirimtarët që nga Shkëlzeni po vijnë
Ndalin aty ku shkulin gurin e kufirit që kemi
Aty do ta ngrejmë flamurin e fitores të gjithë
Do e ngrejmi mbi kala si dikur Imer Prizreni.
Luftëtarë vetëtimës si zjarr po i ngjajnë
Ata dëshmorë që bien ballaz në Jezercë
Në mermer lirie atje, në Ferizaj
Nga valët e Nerodimës marrin fresk.
Karadakut ia vunë tmerrin gjer në palcë
Anamorava dhe Gollaku digjen gur më gur
Për t’i mbrojtur me gjak trojet shqiptarë
Si bëri në Gjilan Idriz Seferi dikur.
Frymë lirie po vjen nga Pashtriku në oda
Ninullat në djepa freskohen në Çabrat
Bajram Begun në Çarshi, në Gjakovë
Me trima lirie mes plumbash po merr hak.

17 SHKURT 2008

Dardani, kala lavdie
Gjashtëqind vjet nëpër beteja
Shkurti – ditë shenjtërie
Ta dhuroi UÇK-ja.
Festë e madhe e lirisë
Mbi çati skuqin bajraqet
Del nga zemra një urim
E gazmojnë të gjithë pragjet.
Bacë Ademi na vjen pranë
Na kujton një amanet
Për kët diell e për kët hanë
Do ta mbrojmë tokën e shtrenjtë.
Na vjen Baca nga Prekazi
Vijnë të urtat Loket tona
Gëzon Sharri, gëzon vendi
Sot e lirë është Kosova.
Hedhim valle, marrim këngë
Në një log gjëmon tupani
Me bajrakun hijerëndë
Zemrat ndrijnë si flakadani.
Bijtë e Shqipes fjalëngrohtë
Në çdo bjeshkë në çdo varr
Gjaku ynë iu bëftë kurorë
Në Drenicë e në Reçak.
Vargu im t’u bëftë dritë
Të qoftë zjarri me shkëndija
Rron kujtimi, rron nderimi
Se e lirë është Dardania.

FLAMURIT KOMBËTAR
( Baladë)
Si dritë syri ty të patëm
Brez pas brezi thellë në gji
I pandashëm majë e lartë
Si në luftë e në liri.
Ty të gdhendëm nëpër djepa
Nënat tona bënë ninulla
Të skalitëm në gur dhe shkrepa
Më lahutë kënduan burra.
Për ty bijtë ranë në gjunjë
Duar lart me lot në sy
Për ty vunë sy edhe buzë
Se lartësove pavarësinë.
Ndër beteja u lave në gjak
Ngjyrën e kuqe që e ke ti
E vura në damarë
E në zemrat përherë je.
Je celulë në palcë të kombit
Shumë martirë për ty flijuan
Nëpër udhë që ka një botë
Madhështinë për ty e shkruan.
Për ty djemtë e dhanë jetën
Bënë vetëm sakrificë
Porsi lumi derdhën djersën
Që të bëhej udha dritë.
Për ty syri nxjerr shkëndija
Nëpër kulla kur flakë del
U betua krejt djelmëria
Nëpër troje ku bozhurja çel.
Sa t’i shndërijë diellit rrezja
Edhe Hëna deri sa të ndrisë
Lart do jesh përmbi bedena
Ka janë trojet e Arbërisë.

LIRISË
Hapësirë e lirë veprimi është Liria
Ku dielli të gjithë i ngroh njëlloj
Aty ku në djepa përkundet barazia
Ku lindin e rritën dhe bien heronj.
Aty ku zogjtë lirshëm fluturojnë
Përmbi fusha, mbi bjeshke me lisa
Ku pijnë ujë e gurrat gurrojnë
Ku martirët në mermer kanë plisa.
Atu ku shqipet bëjnë fole mbi gur
Dhe zogjtë e tyre fluturojnë
Mbi trojet e lira të skuqura dikur
Përmbi flamur një ditë ndalojnë.
Fluturoni shqipe mbi vendet si drita
Gjithandej dikur ku ishte Shqipëri
Shikoni mirë ku po ndizet shkëndia
Ku i thonë bukës bukë e ujit ujë janë një.
Liria është më e bardhë se një pëllumb
Është më e ëmbël se mjalti në hojë
Është e shtrenjtë e s’matët me fjalë askund
Është vetë jeta që ne e jetojmë.
Më e bardhë se liria ku mund të ketë?
Nuk duket e njëjtë as bora pranë saj
Peshon më shumë se mbarë një planet
Dhe shpirtin ta bën me rreze të bardhë.

DARDANI HEROIKE

Të dua o Dardani o kala e madhe heroike
Njëqind vite me hekur e zjarr t’u sulën
Barbarisht shkelën mbi trojet e tua me çizme
po kurrë ëndrrën e lirisë s’ta mbytën.
Mbi ty kaluan jeniçerë si palët e valëve
Po këtu eshtrat e turpin e burrit e lanë
Dhe bajlozët i vrave i fute në varre
E karpatianë, e mërcenarë, e barbarë.
Këtu i puth kullat e skalitura në gurë
Me themelet e rënda të lashtësisë
Këtu lindën heronjë në djep me flamur
Ku Baca Adem u bë pishtar i Dardanisë.
Besa-besë këtu vdiqën trimat e Lirisë
Për këto troje u bë lumë e det gjaku
Amaneti i stërgjyshërve thërret pa pushim
Kur u formua UÇK-ja në mbrojtje të pragut.
Jehuan armët në lugina e breg me breg
Krismat tmerruan Ballkanin e botën
Të gjithë u mblodhëm me urti në kuvend
Në Rambuje popullit i dhamë votën.
Në Alpet arbërore ku dhe bora plaket
Thërret ende Kosharja e trimërisë
Atje ku guri shkulet e merr tatëpjetë malet
Në vumë zemrat në kullën e lirisë.
E jemi kaherë në kërkim të bashkimit
Se pa këtë tokë nuk ka qetësi në Ballkan
Mes dhunës ku deshën ta fusin Dardaninë
S`lejojmë që kirurgët e errësirës të na ndajnë.

KOSOVË KESHTJELLË LAVDIE

Kosovë o kështjella ime
E dashur arbërore
Ngritur mbi themele
Të një kulture epokash
E ndërtuar nga mjeshtër
Me duar hyjnore
Me gurë të skalitur
Nga mbretër në kohëra.
Në muret shoh frëngjitë
Të tymosura nga lufta
Nga flakë e barotit të trimave
Zemërzjarrtë
Ndër shekuj të mbrojtëm
Nga barbarët, nga humbja
Për të mos e lënë
Çizmen e tyre në prag.
Ti mban një vulë të rëndë
Perandorie
Të shkruar nga Konstantini
I Madh i Ilirisë
Ti mban në Ballkan
Gjurmë të mëdha lashtësie
Të gdhendura me forcë
Nga bijtë e Dardanisë.
Në dheun e trojeve tua
U çudit mbarë bota
Lanë eshtrat e turpit bajlozë
E krajlë pa fund
Bijtë me gjoks në beteja
Mbuluan gryka topash
Dhe kokat Sulltanësh i morën në dorë
I bënë shkrumb.
Në kullat e bardha stërgjyshore
U gdhendën beteja
Bijtë e tu ranë, besa-besë duke kënduar
Me duar u ngrit flamuri
Dhe jehuan këngë të reja
E me gjakun e tyre
Fjalët e amanetit i shkruan.
(Akrostik)

BESA-BESË ADEM JASHARI

Amaneti i Bacës ish vdekja besnike në emër të shqiptarisë
Dem baba dem do jetë kushtrim në mbrojtje të lirisë
E ra për ideal si Hero legjendë shqiptare alfabet i mbarësisë
Me kushtrimin e tij për një Shqipëri erdhi orë e djalërisë.
Jehuan gryka fusha, malet, nga flakë baroti që nxinë kulla
Adem trimi luftojka që Bashkimit kombëtar t’i hapet rruga
Shndërin dielli përmbi mermer e ngroh agimeve shkronja
Arbëria është në troje të veta qysh aherë kur u krijua bota.
Rilindi Dardaninë e martirve që prinë në udhë të historisë
I pavdekshëm si yll do qëndrojë, është ikonë e shqiptarisë.
(Akrostik)

TI KOSOVË OJ NËNA IME

Ti ishe dhe mbete Kështjellë lavdie Kosovë, oj Nënë e rreptë
I përballove për një shekull barbarë, mercenarë e jeniçerë.
Kullat e tua kala trimërie, me gurë të nxirë nga flakë baroti
Oso Kuka prap po lind`që kur në Prekaz muret i goditi topi.
Sot lirinë që ne gëzojmë është e shkruar me gjak ende të ngrohtë
O do bëjmë Shqipërinë si amaneti, o toka do na mallkojë
Vend i bukur me themele të ngritura mbi kulturë të Dardanisë
Është kënaqësi që të hedhim një hap të sigurtë drejt Shqipërisë.
O Martirët e atdheut, ju dhatë jetën për Lavdi të kësaj Epoke
Jeni yje në qiell, shkëlqimi i veprës që i jep dritë kësaj toke.
Ndër beteja në frëngji duke kënduar luftuan trimat tymosën kullat
Është një shekull që ne e pritëm besa-besë si po vdiskanburrat.
Në Koshare të djalërisë në ato male ku plaket bora e guri po kallet
Amaneti shekullor është të mos kemi më kufi mes Shqiptarëve.
Ishim një të bashkuar e do të jemi si në Vlorën e Ismailit e Bacës Isë
Mermer gdhendur me shkronja ari si flamur heroit plis kan mbi kokë
E lavdi për të përjetshmit që dhanë jetën për të shtrenjtën TOKË.

POEMË ATDHEUT

Ty atdhe të donim
Edhe atëherë kur nuk guxonim të visheshim
Me rroba kuq e zi
Edhe atëherë kur gjuhën tonë të mjaltuar
S`guxonim ta flisnim
Edhe kur gjysëmzbathur shkonim
E gishtat na i ftohte akulli dhe veriu
Edhe atëherë kur barkun tonë të uritur
Skishim bukë për ta ngopur.
Ty atdhe të donim
Edhe atëherë kur na i vrisnin ëndrrat
E bukura për Lirinë
Edhe kur korbat e zi krrokatnin
Për rreth shkronjave të abetareve
Edhe atëherë kur detyroheshim të mësonim
Për Jugosllavinë
Edhe kur në shkollë e s`guxonim
Të flisnim për Shqipërinë.
Ty atdhe të donim
Edhe atëherë kur trupin tonë të lashtë
Me dhunë e masakroi Evropa
Me kirurgë të ërresirës gjymtyrët
Na i shpërndanë
E f`uçive jua dhanë
Edhe atëherë kur na i gjakosën
Egërsisht shkronjat
E na injoruan
Edhe kur çirilishten e zymtë
Të hijenave karpate
Mes bajonetave mësuam.
Ty atdhe të donim
Edhe kur na i pushtuan kishat arbërore
Me ikonat murale të kombit fisnik
Edhe kur morën manastirët
Në Pejë, Deçan, Prizren, Graçanicë,
Deviç e Mitrovicë…
Dhunuan figurën e Krishtit, Madonës
E shkëlen me këmbë këtë pasuri
Pa e ditur se në atë kohë ata zbrisnin
Nga Karpatet
Si egërsira e nomadë të rinjë.
Ty atdhe të donim
Edhe atëherë kur mbi katërmijë vetë
Në kolonat e djalerisë
U masakruan në Tivar
Hej, dhe lapidarë s’ju ngritën
Për të vënë qiri e lule
Në varret ende të panjohur
Edhe atëherë gjyshërit tanë
Plisa të plaguar me gjak
Mbanin në kokë si një qefin
Edhe kur një fshat shpërngulej
Për një pushkë
Në Azi dhe Evropë
Në rrugën pa kthim.
Ty atdhe, të donim
Edhe atëherë kur sllavët na vinin në banka
Kokërra misri nën gjunjë
E që dikush të thoshte: “Shqiptarë
Vezën e valë i futnin nën sqetull”
E mësimi u bënte që zakonët, traditën
Gjënezën për ta mbuluar
Që edhe emrat e mbiemrat
Në viç, ov, ios, e urk
Na i ndërruan.
Ty atdhe, të donim
Edhe atëherë kur në shkollë vritet mësuesi
Fazli Greiçevci për flamur
Edhe atëherë kur studentët
Në demonstrata
Kërkonin Kosova Republikë
Edhe atëherë kur dërgonim ushtarë
E na i kthenin mortin në arkivolin me kujë
Edhe në Llaushë mësuesi Halit Geci
Binte para nxënësve të mirë
Me ditar në duar.
Ty atdhe të donim
Edhe kur na dëbuam nga trojet tona
Të lashta
E erdhëm në mërgim
E atëherë as të posalindurit tanë si shihnim
Dhe s`na njihnin nga malli
Edhe atëherë kur nënat dhe nuset tona
Me lotë lanin pragun e shtëpisë
Edhe atëherë kur së bashku me çlirimtarët
Kishim të njëjtin qëllim.
Ty atdhe të donim
Edhe atëherë kur nga Prekazit, Besa-Besë
Thërriste Adem Jashari
Edhe atëherë kur trimat vallëzonin
Me Hamzën dhe binte tupani
Edhe kur heronjtë në luftë binin
Duke kënduar Zhuj Selmanin
Edhe atëherë kur në muajn mars
Për martirët e lirisë ndizej zjarri.
Ty atdhe të donim
Edhe atëherë kur në Izbicë, Reçak, Abri
Mejë, Dubravë, Prekaz, Qirez
Likoshan, Rezallë, Kodernicë
Krushë, Çyshk, Qabrat, Krelan
Na masakruan
Burra, gra, fëmijë, dhe foshnjët
Në barkun e nënave
Na i mbytën të pragu
Na i dhunuan nënat e motrat tona
Pragun dhe oxhakun i poshtëruan.
Ty, atdhe të donim
Edhe atëherë kur varret t’i lanë bosh
Dhe t’i grabitën kufomat e lirisë
Edhe atëherë kur s’patëm
Ku të vëmi një kurorë
Në shenjë të kujtimit të gjallë
Edhe kur na i vranë të burgosurit
E të plagosurit në spital të shtrirë
Edhe organet ju hoqën njerëzëve tanë
E tash kërkojnë në tokat e Shqipërisë.
Ty atdhe të donim
Edhe atëherë kur nënat
Bukën e sofrave
Na e shtronin me lotë
Edhe atëherë kur shtëpitë
Digjeshin flakë
Dhe njëri s’kishte në prag
Edhe atëherë kur eksodi
Me refugjat të lirisë
Kalonte shtatëqind mijë
E ndiqeshin barbarisht
Nga sërboçetnikët
Për në Bllacë e Shqipëri.
Ty atdhe të donim
Edhe kur nënat dhe motrat tona
Përkundnin djepa bosh pa ninulla
Edhe atëherë kur fëmijët
Jetimë kishin marrë vajin
Që çante edhe gurin
Edhe kur veteranët e kthyer nga lufta
U mungonte syri e gjymtyra
Edhe atëherë kur në kulla të tymosura
Nuk kishin mbetur burra.
Ty atdhe të duam
Edhe tash kur për së dyti tradhëtia
I vret heronjtë,
E vrarë nga Zogu, ( për një fitore të Partisë )
Rehabiliton kryetradhëtarin Zog.
Ku është Hasan Prishtina, veprimtari
Ideatori i Pavarësisë së Shqipërisë
Ku është Luigj Gurakuqi e Avni Rustemi
Që me tre plumba e pat tmerruar Parisin
Bajram Currin në shpellën e Dragobisë
E Shote Galicën e lanë ndër male
Të vdes prej urisë.
Ty atdhe të donim
Edhe kur Shqipërinë ja nënshtruan
Ushtrisë Sërbo-Ruse
E Shën Neumin i falen Jugosllavisë
I shkelen tokat e lashta të Arbërisë
Rrëxoi qeverinë e Nolit demokrat
Për një gradë
Mbret që lau me gjak bukën
Grabiti arin e si hajdut iku pa kthim
E tash varr-turpi dhe përmendore
Në Tiranë
Ahmet Zog Tradhtisë.
Ty atdhe të duam
Ashtu siç ishe e bashkuar me Skënderbeun
Në Krujë
E Ismail Qemajlin në Vlorë
Me një shtet, një gjuhë, e një flamur
Mbi troje tua do flutrojnë zogjët e lirisë
Nga Tivari e Pazari, Dardania të Molla e Kuqe
Ilirida e Çamëria gjër në Prevezë
Shqiponja do të ringrejë
Folenë e saj në trojet
E bashkuara të A R B Ë R I S Ë.

JETËN BORÇ JA KAM ATDHEUT

Brenda atdheut isha plot për tre dekada
Sa të jam gjallë malet e livadhet ia kam në gji
Mua më ka borç dy metra për varr me lule të freskëta
Ndërsa unë i kam dhe jetën e fëmijëve të mi.

PËR TY KOSOVA IME



Nuk jam i pari poet në trojet e tua, Kosovë
As i fundit një ditë s’kam për të mbetur
Në djep Cilja më ka thënë një fjalë të ngrohtë
E një flamur ngjyrë gjaku gjoksin ma ka ndezur.
Nuk jam i pari që të njoh historinë me lavdi
Dhe këtu në Alpe për ty sërish thur shkronja
Që ti, Kosovë, të jetosh pa plumat e shkrirë
E vajzat për dashuritë e tyre të thurin kurora.
Deshën të prisnin trupin si copa trungu të thara
Të dogjën pragjet e kullat i shpuan me plumba
Një fole ta dogjën në pemët e larta
Dhe deshën të të linin pa këngë e pa pëllumba.

Zija Çela: MERMERI QË PIKON


“Në vjeshtën e vitit 1979, në përbërje të një delegacioni të Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, për herë të parë Zija Çela do të shkelte në Kosovë. Ky udhëtim i tij do të kurorëzohet me tregimin “Mermeri që pikon”, i cili edhe sot të habit për guximin e autorit. Tregimi do të botohet së pari në faqet e gazetës “Drita”, më 29 mars të vitit 1981, në vigjilje të demonstratave të studentëve në Prishtinë, të cilat do ta ndryshojnë rrjedhën e historisë në Kosovë dhe ndër shqiptarë. Ngasësi i frymëzimit të tregimit do të ngjizet nga vizita e autorit në Shpellën e Gadimës, rreth njëzet kilometra në jug të Prishtinës. Ata që e kanë vizituar shpellën, e dinë se njëra nga kthinat më të bukura është ajo që mban emrin Romeo dhe Xhulieta: stalaktiti dhe stalagmiti, duke u afruar ndër shekuj në drejtim të njëri-tjetrit, ndodhen në prag, buzë përqafimit të tyre të përjetshëm... Kaq bukur dhe kaq qartë, refleksi i bashkimit nuk është artikuluar në asnjë vepër krijuese si kësaj here. Ishte intuita gjeniale e Zija Çelës, që e kishte kapur në eterin kosovar këtë ëndërr të magjishme ndër mote. E pra refleksi i brendshëm i shkrimtarit, siç do dëshmohet gjatë tërë krijimtarisë së tij letrare, do të ishte më i fuqishëm se refleksi i rrezikut, fort i prekshëm në kohën kur u shkrua tregimi. Për fat të keq, autorit iu refuzua ribotimi si tekst integral në librat pasues deri në vitin ‘90.”
Akademik Ali ALIU
(Nga libri “Shkrimtar i majave letrare”, kushtuar krijimtarisë së Z. Çelës)
I
Ishim në katin e pestë të “Grand-Hotelit” në Prishtinë dhe Branko Brankoviç tregonte një anekdotë. Ç’është e vërteta, ai tregonte me nuanca. Por ne e kishim të vështirë t’ia merrnim vesh gjuhën dhe, më tepër se anekdotat, na e ndillte gazin e qeshura e tij. Brankoja qeshte me zë të lartë dhe në një mënyrë, gati-gati, alarmuese. Më dukej sikur ai kishte ardhur në dhomën tonë kastile për të na lehtësuar lodhjen e udhëtimit dhe për të na sjellë humor. Pak nga pak, duke u larguar nga atmosfera e anekdotave, atij sikur iu shua diçka përbrenda dhe i ra në fytyrë një hije e lehtë mërzie. Ndoshta ishte hija e qortimit që nuk vonoi të na e bënte:
- Ah, millij, millij, po ç’bëhet kështu! Veni në Gjakovë, Pejë e Prizren dhe nuk lini asnjë adresë në portinerinë e hotelit. Kam pyetur dje, kam pyetur sot, pyeti edhe Darinka me telefon, kurse në portineri asnjë fjalë për ne. Keq, shumë keq, Hatxhi! - m’u drejtua mua, duke i shtuar padashje emrit tim një “t”. Befas, më erdhi për të qeshur duke menduar se kushedi sa qesharak do të tingëllonte emri im po të ishte mbiemër dhe Brankoja t’i shtonte atë prapashtesën karakteristike sllave: Haxhiviç apo Haxhiviq. Por ende e kishte në fytyrë hijen e mërzisë, prandaj u përmbajta. “E kur do të xhironi, tani?” “Nesër”, thashë. “Mirë, shumë mirë! - i ndryshoi toni. - Gjer nesër kemi darkën përpara. Nuk do të zbresim në restorant?”
Nuk kishte shumë që ishim kthyer nga Gjakova, ku kishim filmuar Çarshinë e Madhe dhe me shoqëruesin tonë, një redaktor të emisioneve kulturore të RTV të Prishtinës, e kishim lënë që darkën ta hanim nga ora nëntë. Prandaj, kur trokiti dera, menduam mos i kishte dalë ndonjë e papritur dhe po ngjitej lart të na njoftonte. Por nuk ishte Halimi. Kishte ardhur për vizitë Branko Brankoviç. Tani ora po i afrohej nëntës dhe ne mund të zbrisnim, sapo Iliri të ndërronte këmishën. “Si nusja, - i thashë Brankos për Ilirin, - gati jam, por s’jam gati.” Ai më rrahu supet dhe u ngrit i pari, si për të na nxitur.
Me Brankon ishim njohur gjatë një darke në “Bozhur”. Në darkë e kishin ftuar si njeri të njohur në fushën e etnografisë e të folklorit. Ai kishte ardhur me të shoqen, Darën, një grua si nja tridhjetë e dy-tre vjeçe, shtatlartë dhe elegante. Darën na e paraqiti me këto fjalë: “Moja zhena, moja zhizn i moja umrje!” (“Gruaja ime, jeta ime dhe vdekja ime”). Gruaja i tundi gishtin tregues me kërcënim dhe piu dy gllënjka verë nga gota e të shoqit. Më pas, ajo e përsëriti dhe unë e kuptova se, në të vërtetë, Dara e bënte këtë gjest sa herë i pëlqente veçmas diçka dhe donte ta shpërblente tjetrin me njëfarë përkëdheljeje. “Ah, drugarica, drugarica!”, psherëtiu Brankoja duke u kthyer nga e shoqja. “Ah, drugari, drugari!”, psherëtiu duke u kthyer miqësisht nga ne. Pastaj, me frikën se nuk do ta kuptoja me atë serbokroatishten time të çalë, e ftoi shoqëruesin të ndërmjetësonte: “Ndoshta nuk jeni në një mendje me mua, por mbi të gjitha veprat e Shekspirit unë vë Romeo e Zhuljetën. Nëse Hamleti, në vend të Ofelisë do të kishte njohur Zhuljetën, ju siguroj se nuk do ta dashuronte, pikërisht sepse tek ajo do të gjente atë që i mungonte atij, forcën e karakterit. Ja, përse sot nuk është aq në modë Hamleti. Kurse Romeo e Zhuljeta është një mesazh tronditës për të gjitha kohërat. Unë them se Shekspiri këtë vepër e ka shkruar për të gjithë ata njerëz që s’do të bashkohen kurrë dhe për dëshirat që kurrë nuk bëhen realitet. Dhe njerëz që ndahen e dëshira që digjen gjithmonë do të ketë.” Ai u ndal, i hodhi një sy së shoqes si për ta adresuar bisedën dhe pastaj, duke dashur ta zbuste disi efektin, m’u kthye mua: “Do ta shihni, druzhe Hatxhi dhe do të bindeni vetë!”
Vështrova njëherë nga Halimi mos më jepte ndonjë sqarim të mëtejshëm, pasi nuk e kuptova se cilin Romeo e Zhuljeta do të kisha rast të shihja. Me sa dija, Teatri Krahinor i Prishtinës nuk e kishte vënë në skenë atë dramë gjer atëherë. Po Halimi po kujdesej t’i mbushte gotën Ilirit, kështu që vështrimi im ndeshi në atë të Darës. Ajo buzëqeshi në një mënyrë të tillë, sikur të donte të shfajësonte edhe të shoqin, edhe veten, edhe mua. Kishte diçka të sinqertë dhe prekëse në atë buzëqeshje. Ndoshta këtë e theksonte kaltërimi i zbardhëlluar i syve që, sapo i picëronte në qoshet, dukej sikur ia stërpiknin fytyrën me dritë.
“Bravo, bravo! - i tha Brankos. - Më bie t’ju mbaj mëri, por e pranoj se keni folur shumë bukur!” Dhe piu përsëri një gllënjkë nga gota e të shoqit.
Mua nuk e di përse m’u kujtua Ivan Petroviçi i Çehovit dhe ai qëndrimi i tij prej babaxhani me shprehjen: “Vdis, Denis, më mirë nuk ke për të shkruar.” Dara bëri një brom me ne. Edhe Brankoja cakërroi gotën dhe, dalëngadalë, tërhoqi vëmendjen e tavolinës me anekdotat për Hasen e Husen. Bashkëshortët u treguan gjer në fund të sjellshëm dhe, gjer në fund, në marrëdhëniet e tyre sikur shprehej një gjendje e veçantë.
II
E kështu, Brankoja më rrahu supet dhe u ngrit i pari, si për të na nxitur që të zbrisnim në restorant. Në hollin e “Grandit” kishte njerëz. Poltronat e veshura me lëkurë të zezë dhe, në përgjithësi, mermeri i errët me krisa e damarë të bardhë krijonin një hije salloni. Diku poshtë nesh, si prej një bodrumi të thellë vinte një rropamë e mbytur. Brankoja se pse u sëkëlldis dhe m’u krijua përshtypja sikur do të më pyeste nëse ka në Tiranë klube nate. Por tha vetëm kaq: “Zakonisht, në Europë klubet e natës i bëjnë nëpër bodrume, si për të fshehur një anormalitet. Po të ishte për mua, unë do t’i shpallja anormalë ata që i frekuentojnë. Njerëzit kanë plot halle me të cilat duhet të merren.” Ai bëri përpara gjithë energji, sikur atë çast po shkonte të zihej me dikë pikërisht për klubet e natës. Por befas hapi krahët dhe qëndroi. “Ja, paska ardhur Halimi”, na tha. Halimi ishte ulur në një poltronë të qoshes. Çuditërisht, edhe pse nuk kishim ngrënë darkë, kruante dhëmbët me një fije shkrepëseje. Ai nuk e pinte duhanin, po mbante një kuti shkrepëseje vetëm për dhëmbët. Ishte njeri disi i heshtur dhe, qejfi i tij, të tregohej sa më i përpiktë.
- As topi s’e luan, të parët e kanë përcaktuar me kohë: traduttore - traditore (përkthyesi është tradhtar), - u ankua Brankoja duke përdorur shprehjen e njohur. - U zhduke tri ditë me miqtë dhe asnjë adresë për mua. Ah, druzhe Halim! - psherëtiu. - Me lejen tuaj, - qeshi pastaj duke iu drejtuar gjithnjë Halimit, - ju shoqërues i parë dhe unë shoqërues i dytë. Këtej, ju lutem! - bëri me shenjë nga restoranti.
Nëpër shkallë më hodhi krahun dhe zbritëm bashkë. Vinte i gjatë dhe dilte si nja një pëllëmbë sipër meje. Më duhej të mbaja kokën lart, por edhe ai e mbante disi të varur dhe kështu shiheshim sy më sy kur bisedonim. Brankoja kishte sy depërtues dhe, si çdo ballkanas, i shoqëronte fjalët me gjeste. Kur po pinim aperitivin, m’u duk se bëri një pushim me veten. I ra në fytyrë po ajo hije mërzie që ia kisha vërejtur në dhomë dhe, në atë pushim, sikur mundohej të justifikonte diçka të pathënë midis nesh. Ndoshta i rëndoi heshtja dhe tha:
- Miqtë duhet ta falin Darinkën. Jeni të lutur nga ana e saj ta falni. Me gjithë dëshirën e madhe, mungon sonte në tavolinën tonë.
Natyrisht, nuk kishte ndonjë detyrim për darkën, po gjersa kishte pasur dëshirë dhe s’kishte ardhur, duhej të kishte diçka. “Ndodhi ashtu...”, tha Brankoja. Pa dashje, ktheva kokën nga vështronte ai dhe u habita kur pashë Darinkën në një tavolinë më afër sporteleve. Ishte me një burrë që nuk ma kishte zënë syri më parë në “Grand”. Ajo ishte veshur me fustan të lëshuar, ngjyrë të mbyllët e disi ceremonial. Mbase e priste ardhjen tonë, sepse na përshëndeti nga tryeza e vet duke u ngritur pakëz dhe duke tundur kokën lehtë.
Mbaroi stadiumi në Mitrovicë?, pyeti Brankoja. Në të mbaruar është, tha Halimi. E ndjeu se tjetri kishte pyetur për të ndërruar atmosferë, prandaj shtoi një hollësi: Përndryshe, do të jetë gati kah tetori. Po marrim edhe nga një lloza, propozoi Brankoja. Unë do të marr Shveps, por nuk di çfarë kishit me dashtë ju, tha Halimi. Shveps, tha Iliri. Ndërsa unë porosita raki të vogël si Brankoja. Por do ta pi shpejt, thashë, sepse Halimi... Nuk ka kuptim të vonohesh gjithnjë, Halim. E ndjeu ku desha të dilja dhe uli sytë disi i turpëruar.
Ditën që do të shkonim në Ferizaj, Halimi na zbuloi një të “fshehtë”. “Kafet do t’i pimë nga unë, na ftoi në mëngjes, mbrëmë u shtuam me djalë. E dinim se vetë ishte beqar dhe pandehëm mos ishte bërë dajë nga e motra apo xhaxha nga i vëllai. Po motrat e vëllezërit i kishte gjithashtu të pamartuar dhe më të rinj nga vetja. Lindi nana, tha duke u skuqur gjer te veshët. Ishim pesë dhe tash u bamë gjashtë vllazën e motra. Kështu deshi baba... Mbase kishte të drejtë të skuqej disi, sepse duke gjykuar nga pamja e Halimit, kushedi ç’moshë kishte e ëma. Apo s’do të bajnë edhe kolegët hajgare me mua, qeshi, lene, lene ma!.. I premtuam se do t’ia ruanim “të fshehtën”, por për sekrete të tilla nuk mund të gjesh kasafortë. Sapo hipëm në makinë, shoferi që kishte pritur përjashta, e ngau: I thuaj mixhës Sabri se sidoqoftë me Fetah Asllanin nuk barabitet, baba im ka nantë, shyqyr!
- Nuk ke pse ngutesh, - më tha duke ngritur kokën. - Në shtëpi s’ka mbetur asgjë mangut për mua. Jo, he burrë, s’kisha pasë dert me hangër darkën gjithmonë kështu, - shtoi pastaj.
Brankoja kuptoi se po stepeshim për diçka. U përpoq të dilte nga pushimi me veten dhe u ankua:
- Halim, nuk po arrijmë t’i kënaqim mysafirët sonte. Pa u bëmë edhe ceremonialë dhe harruam se aperitivi më i mirë është humori... E pra, në fshatin tim, - nisi të tregonte, - kemi patur dikur një leshko, njëfarë Dragan Gjuroviç. I hollë dhe i gjatë Dragani, thoshin se mendtë ia kishte pirë sorra. Sesi ra fjala njëherë dhe dikush pyeti në katund përse janë aq të gjatë malazezët. Atëherë u ngrit leshkoja e foli: “Gjyshi Marko thoshte gjithnjë se malazezët bëhen stërhallë duke zgjatur qafën pas maleve për të parë nëse është pjekur gruri në Fushë të Kosovës!” Ah-haaa, - ia dha një të qeshure me breshëri. - Ah, mor Gjuroviç...
- Branko! - e ndërpreva.
- Ç’është? - pyeti ai.
Ishte Dara, gjithnjë në tavolinën e kreut me atë burrin e panjohur që, s’di përse, nxirrte vazhdimisht shaminë sikur po mbytej nga djersët. Ajo na pëshëndeti si herën e parë dhe Brankoja, pasi piu një gllënjkë raki, e kujtoi të shoqen me fjalët: Gruaja ime, jeta ime dhe vdekja ime. Pastaj na u drejtua neve: - Ju lutem, e di mirë se njeriu nuk mund të kënaqet vetëm nga fjalët. Dëshironi të hamë tani?
Ai thirri kamerierin dhe porositëm darkën. Në sallën e madhe të restorantit hynin e dilnin njerëz. Ndoshta në atë orë kishin arritur nga aeroporti edhe udhëtarët e avionit të fundit. Pak më tej, në dy-tri tavolina të bashkuara, ishin ulur rresht e rresht një grup kinezësh. Kisha parë kinezë edhe nëpër rrugë. Ata ishin të veshur të gjithë njëlloj, siç visheshin dikur në Tiranë dhe ndoshta pikërisht nga uniformiteti i veshjes dhe kujtimi i distancave, të bëhej sikur në fytyrat e tyre vërehej njëfarë përvujtnie dhe lodhjeje, çka të kujtonte legjionet e vjetra që rrugëtonin nga një perandori në tjetrën. Biseda kishte ngecur në: “Ah, mor Gjuroviç...” Por a do të rifillonte Brankoja aty?
- Ku do të xhironi nesër? - pyeti ai.
- Në Gadimë, - thashë.
- Domethënë doli fjala ime, do të shihni pikërisht Romeon e Zhuljetën, - ia bëri Brankoja disi i gjallëruar. - I shihni me vëmendje, ju lutem. Keni për t’u bindur se, në llojin e vet, ato përbëjnë një kryevepër po aq tronditëse sa ajo e Shekspirit. O Zot, çfarë mrekullie! Është për t’u çuditur, por dëshmojnë pikërisht idenë e tragjedisë së Shekspirit: në këtë botë do të ketë gjithmonë ëndrra që nuk realizohen kurrë dhe njerëz që kurrë nuk mund të bashkohen.
Ai kishte folur me një ton disi pikëllues dhe heshti gjatë. Heshtëm edhe ne. Po ai dreq Halimi, përse nuk më jepte ndonjë hollësi më tepër, sepse ashtu si në “Bozhur”, nuk po kuptoja ç’ishin Romeo e Zhuljeta e Kosovës dhe ç’lidhje kishin me dashnorët e famshëm veronezë. Ç’është e vërteta, fjalët e Brankos të ngjallnin një ndjenjë dhembjeje e trishtimi për ndarjet e përjetshme dhe për shpirtrat që duhen, por që s’bëhen dot bashkë. Natyrisht, nuk kishte ndonjë lidhje, por mua më shkonte në mend se Halimin ndoshta e trishtonte afrimi i ndarjes dhe m’u kujtuan fjalët që na kishte thënë në Prizren: “Kur do të ktheheni në Tiranë, edhe sa ditë jemi bashkë? Më duket se më shumë e ndezëm, sesa e shuam mallin!”
Por në ato çaste, si ta kisha zemrën të zbrazët, më përpiu mendimi nëse mund të filmohej Romeo e Zhuljeta. Veçse më parë duhet të dija se ç’fshihej prapa këtyre emrave, ndonjë çift real apo... Në qoftë se nesër shkojmë në Gadimë, iu drejtova më në fund Brankos, a mundet që... Haxhi, më thirri Halimi. Ç’është?, ia ktheva si Brankoja pak më parë. Ishte përsëri Darinka. Atë burrin e panjohur e shihja në profil. Pjesa e dukshme e fytyrës, me lustrën e djersës, shkëlqente si parafinë. Ai njeri sikur kishte përbrenda një zjarr tretës apo diçka tjetër, munduese e sfilitëse. Ndoshta e shqetësonin edhe ndërprerjet e Darës. Por kësaj here ajo na përshëndeti fare shkurt dhe ne e përshëndetëm gjithashtu nga vendi.
Po në qoftë se nesër shkojmë në Gadimë, rifillova, a mundet që Romeon dhe Zhuljetën... Brankoja buzëqeshi dhe unë s’e mbarova pyetjen, sepse ai e kishte kuptuar dëshirën time. Natyrisht, më ndërpreu, është e mundshme, madje ju mund t’i filmoni edhe këtu. Si këtu?, u habita. Në këtë sallë, tha ai. Heshti. Një grimë herë shihja si thithte cigaren dhe si i afrohej shpuza te buzët.
- Ju me siguri nuk e dini se cili është ai njeri, - tha për burrin që shoqëronte Darën. - As ti Halim. Ai ka ardhur nga Ljubjana. Ka leuçemi dhe kurohet pa shpresë në një klinikë të specializuar. Dikur janë njohur me Darën në Akademinë e Arteve të Bukura. Atëherë ishin studentë dhe ai e dashuronte. Mirëpo Dara s’ndiente gjë dhe kështu... Kështu, ai ka ardhur nga Ljubjana me dëshirën që të hanë një darkë bashkë. Ishte diçka që nuk mund të mos i plotësohej. Nëse gënjen për atë leuçeminë, kjo është puna e tij. Sidoqoftë, për Darinkën ai ka qenë gjithnjë një i vdekur... Ah, u turbullova edhe unë këto ditë!
Tregimi i tij ra si saç në bisedë dhe duhej të prisje të ftohej ca, pa të mund të thoje diçka. Dhe ndoshta asgjë nuk do të shtohej më, sepse bashkëstudentët e dikurshëm ishin ngritur dhe, në ndarje, po këmbenin fjalët e fundit më këmbë.
- Branko Brankoviç, ju lutem, - u dëgjua papritur zëri i Halimit, - meqë na lejuat këtë intimitet, desha të përfitoja sa pa ardhur Dara. Unë e kuptoj çfarë keni parasysh kur thoni se për Darinkën ai njeri ka qenë gjithnjë një i vdekur. Po përse atëherë, në krye të bisedës, i morët për Romeo e Zhuljeta?
Brankoja më shkeli syrin dhe u mundua ta fshihte këtë gjest, duke shuar cigaren. Pastaj buzëqeshi në një mënyrë të hidhur, por edhe të përmbajtur, siç buzëqeshin zakonisht njerëzit me logjikë të fortë:
- Unë nuk i mora si Romeo e Zhuljeta, unë i deklarova të tillë. Dhe ata janë të tillë, pikërisht sepse nuk u bashkuan. Por më duket se sonte e tepruam me këtë motiv. Apo jo, Hatxhi?
- Për pasojat njeriu mund të flasë gjithnjë gjatë, - thashë.
- Po, po, - qeshi ai, - e saktë.
Nuk patëm më kohë, sepse Dara ia mbërrini. Ishte ende e prekur, vuante që tjetri po vdiste aq i ri dhe, kur u ul në tryezën tonë, iu rrëmbushën sytë.
- Ti je e mrekullueshme, Dara, - i tha Brankoja. - Unë kurrë s’kam për t’u penduar që të adhuroj. Ja, ne pikërisht për gratë po bisedonim, - u mundua t’ia ndryshonte atmosferën. - Dhe unë po thoja se ne, burrat, edhe kur detyrohemi të trillojmë diçka, të shumtën skuqemi nga turpi, kurse gratë, ngaqë janë tepër të dhembshura, dalëngadalë fillojnë t’i besojnë asaj që lozin vetë... E ti po qan me të vërtetë?! - e ngacmoi.
- Pusho, ari! Nuk ke arsye të dyshosh, - e përkëdheli e shoqja duke i hedhur dorën në qafë.
Asaj iu drodhën qepallat dhe, për shkak të syve të veçantë, unë pata përshtypjen sikur lotët do t’i shndërroheshin në qumësht. Sa e pastër dukej Dara.
- Ah, Hatxhi, - psherëtiu, - ah, miq të dashur, po darka po mbaron, kurse sonte unë nuk kam pirë ende një gotë verë me ju!
Brankoja i mbushi gotën dhe dora që mbante shishen se pse i dridhej ngadalë.
III
Na u desh të bënim ca xhirime të tjera dhe në Gadimë vajtëm pas dy ditësh. Ndërsa i vija kasetën aparatit, më dukej sikur e kisha ende në sy Fushën e Kosovës, të rrafshtë e të pamatshme, me heshtjen e shurdhët të hapësirave të mëdha. Binte dielli dhe vende-vende, ku toka ishte lëvruar, dherat e zeza e të shkrifta ndrisnin butë, si flokë të lëshuar gruaje. Një aty e një këtu shquheshin shtëpitë e kosovarëve, me gardhet e pojatat, me mullarët e barit si qeleshe në oborr. Tutje, në udhën që vazhdonte, kisha parë shtëpi të tjera të larta, me çatitë e pjerrëta dhe kapakët e grilave në pjesën e jashtme të dritareve. Në fasada u kishte rënë suvaja, por edhe qoshet anësore pak nga pak ishin kruar duke zbuluar skeletin metalik. Nuk kisha parë asnjëherë shtëpi prej hekuri. Ndoshta tamam artificialiteti i tyre të krijonte përshtypjen se ishin pa themele dhe ishin montuar drejt e mbi tabanin e fushës.
- Ta dish, - më tha Halimi, - në qoftë se do të na mbash gjithë ditën këtu, unë do të të mbaj gjithë natën në hotel... E ç’mirë, moj nanë! - iu kthye një plake që ishte afruar te makina dhe diç po e pyeste. - Hiç mirë nuk jam. I sheh këta të dy? - më veçoi mua dhe Ilirin. - Kanë ardhur dje nga Tirana dhe duan të ikin nesër.
- Jo, hé dadë, kaq shpejt! - ia bëri plaka e hutuar.
Të nesërmen vërtet do të kalonim kufirin. Kishin shkuar pesëmbëdhjetë ditë, por me sa duket koha që shkon gjithnjë është e shkurtër, dhe koha që pret gjithnjë është e gjatë. Që në mëngjes Halimi na ishte ankuar për dhimbje koke, pastaj kishte shtuar menjëherë: “Po edhe ju, dashkeni të punoni ditën e fundit, kurse ne një Zot e di kur shihemi më!”
- Bash prej Tirane je? - më pyeti plaka. Pastaj ia lëshoi litarin lopës që po kulloste aty, si për ta ndier veten më të shpenguar.
- Ai shoku tjetër është nga Tirana, - thashë.
- E ti, bash nga Shkodra?
- Jo, jam nga Durrësi, po Shkodra nuk është larg.
- E pra, e kam një nip në Shkodër, Qerim Lushën. A e njeh?
- Nuk e njoh. Durrësi nuk është dhe aq afër.
- Po edhe në Durrës e kam një fis, - më zuri ngushtë plaka. - Uh, lum dada për të, Avdi Peja i thonë. Ti e njeh, po?
- Kam ikur shpejt nga Durrësi, moj dadë, - e qetësova. - Kam vite në Tiranë.
- Hëhëë, në Tiranë, - u gëlltit gjatë plaka. - E pra, i kam do rrajë fisi edhe në Tiranë. Baba jem, rahmet pastë, shkonte dikur si me kenë tue shkue në Ulqin. A po i njeh ndopak djemtë e Sadri Demollit?
Rashë në hall dhe s’gjeta tjetër shfajësim:
- Do t’i gjej në Tiranë dhe do t’ua çoj selamin tënd, - thashë.
Ajo pati një rrëqethje. I shtriu krahët sikur deshi të më prekte dhe foli prej aty:
- U thuej se ke ndeshë dadën Sutë, Sutën e Ramadan Pejës, u thuej. Ata mandej ma çojnë selamin edhe në Shkodër, edhe në Durrës. - Ajo u gëlltit prapë e lëvizi pak. Dhe mua prapë m’u duk sikur do të vinte të më prekte. - Uh, lum dada për ty! - më zgjati duart. - Merre këtë, se nuk po më ndodhet gja tjetër. E ç’u ba, ku shkoi... - Ishte një gjysmë molle. Mishi lëngështor ishte shumë i freskët dhe dukej se molla sapo ishte ndarë me dorë.
Një fëmijë i vogël u rrëzua ndër këmbët e plakës. Ajo e ngriti dhe vështroi prapë rreth e rrotull, sikur kërkonte dikë. Por edhe mua po më thërrisnin. Halimi kishte gjetur mësuesen, që bënte punën e cicerones në shpellën e mermerit dhe Iliri kishte filluar të filmonte nga hyrja.
- Po ç’bën more, - iu shkreha, - mund të ketë gjëra më interesante në thellësi!
- Ç’thellësi! - ia bëri ai si i dëshiruar.
Kur hodha sytë në kubenë e shpellës, i dhashë të drejtë: diçka prej kristali rrëzëllues kishte shkruar tavanin. “Ti merru me detajet, - më tha Iliri. - Do të ishte mirë të vinim ndonjë projektor, po ku i dilet me kabllo. Thonë se shpella është një kilometër e gjatë.” Kalova përpara; rrugëza ishte e dystë dhe e shtruar, nga të dy anët kishte parmakë të ulët çimentoje. Mësuesja cicerone përpiqej të më shpjegonte diçka për stalaktitet e stalakmitet, ngulte këmbë se paraqisnin interes të madh ngaqë në trup të tyre kishte edhe degëzime të vogla horizontale. Kjo ishte e pashpjegueshme dhe shumë e rrallë. Fati i speleologëve, thashë. Ajo qeshi. Kurse unë e kam të vështirë t’i shoh me syrin e tyre, shtova. Po, pranoi ajo, ç’është e vërteta këtu arti e mund shkencën.
Kisha përsipër një damar në formë qemeri, mbushur me motive bimore e gjeometrike. Ngrita aparatin, por te guva ku fillonte damari, ndriçimi elektrik i shpellës mezi depërtonte dhe kuadri më vinte i mjegullt. Dalta e pandjeshme e kohës kishte gdhendur gjithfarë figurash. Herë më bëhej se shihja një tabaka përplot me grurë të qëruar, herë tjetër se pse më shfaqeshin farfuritës, si prej një xhepi të vogël galerie, ato shkëlqimet e ftohta e pikalore të xeherorëve.
- Përse nuk filmoni?
- Guva nuk ka dritë të mjaftueshme, - i thashë mësueses. - Pastaj, më duket sikur diçka të përafërt kam parë edhe gjetkë.
- Mos doni të thoni në Trepçe? - u mundua të bënte një lidhje.
- Në muzeun e kristaleve, - thashë.
- Pikërisht, - u kënaq ajo. - Është një konstatim që e kanë bërë edhe të tjerë. Të dyja llojet e kristaleve janë të bukura. Por ka që thonë se ato të Trepçes të zgjojnë idenë për t’u bërë i pasur, kurse nga kristalet e Gadimës, kushedi pse, të vjen të qash... Sidoqoftë, - tha me një afsh mallëngjimi, - kristalet e kësaj shpelle s’do t’i ndërroja me asgjë në botë, megjithëse e di mirë se ekonomia e mund artin... Ah, arti! - psherëtiu duke e shkurtuar fjalën. Dhe eci më tej, që të mos më pengonte.
“Haxhi, o Haxhi!”, më thërriste Iliri. Ai kishte mbetur prapa me Halimin e më thërriste sa herë shihte diçka, për të cilën besonte se më kishte shpëtuar. Akustika i binte zërat të përforcuar dhe, herë-herë, kapja dialogun e tyre. Hajt, pije se nuk të mbyt. Ama, një vrimë në ujë, lëpije pra, se t’u ngjit gjithë nëpër buzë... Brrr, ky qenka i pështirë për t’u pirë, pa le më ta lëpish. Brrr! Eh, i ke ojna këto, sot jemi bashkë e bën kështu, por nesër...
- Si ju duket? - më pyeti mësuesja.
- Halimi pi ilaç për dhimbje koke dhe bëjnë shaka, - thashë.
- Ju pyeta për atë këndin atje, - shenjoi ajo. - Nuk ju duket si sy? Përndryshe, është nga thesaret më të vyera të shpellës.
U afrova edhe më nga e majta. Prapa parmakut, një pellg i vogël uji ishte shumë i kaltër, sikur aty të ishte tretur gurkali. Dhe sipër, në mermerin që pikonte, ishte sajuar një sy i madh në formën e bajames, me halat e kristaleve në vend të qerpikëve dhe me bebëzën që dukej e errësuar për shkak të boshllëkut. Një sy balade, më vërshoi në mend. Ku ishte trupi i murosur i asaj gruaje, që kishte lënë përjashta vetëm syrin e djathtë?! Një sy dhe një pellg uji, si një pellg lotësh. Haxhi, o Haxhi! Të m’i çosh selam... Dikush po vinte. M’u duk sikur po vinte dada Sutë. Të m’i çosh selam... Cila ishte ajo grua?! Trupi në kalanë e Shkodrës dhe syri në mermerin e Kosovës, m’u përshkua një ndërlidhje e vetvetishme.
- Haxhi, Haxhi, more!
- Më plase, - iu shkreha Ilirit. - Çfarë dreqin ke që thërret?
- M’u mbarua filmi e po dal jashtë të marr një kasetë.
- Ani, - tha mësuesja, - e dija se do t’ju pëlqente.
- Kishit të drejtë pak më parë, - thashë.
- Po, po, - mërmëriti ajo, - këtu të zbutet shpirti dhe mua më vjen të qaj. Gjithçka unike ka pushtet të çuditshëm.
Halimi filloi të fshinte buzët prej lëngut ngjitës të ilaçit. Bënte fresk, krijoheshin korrente nga xhepat e shpellës. Xhepat ishin të zënë me argjilë, por me sa duket komunikonin nëpërmjet të çarave me katet, që ende nuk ishin eksploruar. Rreth e qark sikur ndihej një e fshehtë, që argjila ia kishte mbyllur gojën dhe nuk e linte të dëshmonte praninë e vet. U-e-uuu, gulçonte fshehtësia, u-e-uuu ngashërehej mistershëm. Të vinte të ktheje kokën majtas e djathtas dhe të hetoje nëse vërtet ishte ndonjë ngashërimë apo era ishte fryma e asaj bote, e cila nuk pajtohej me varrin dhe priste të ringjallej... Ja dhe Romeo, ja dhe Zhuljeta, dëgjova papritur. Nga dilte zëri, kush fliste?
- Romeo vjen pak më i gjatë nga Zhuljeta, - shtoi mësuesja. Ajo po fliste si për të gjallët dhe, kur u mënjanua të binte drita mirë, pashë një stalaktit që zbriste nga kubeja dhe një stalakmit që ngrihej nga trualli i shpellës. Ishin prej mermeri të lëmuar dhe të rrëshqitshëm.
U kthye Iliri e zuri të filmonte sfondin rreth e qark. Mësuesja i rrinte në krah. Skenën për vete, aktorët po ia lë atij, tha për mua duke qeshur.
Mbeta në heshtje një grimë herë. Pas asaj nate në “Grand”, e kisha pyetur Halimin dhe ai diç më kishte thënë për Romeon e Zhuljetën e Kosovës. Më kishte folur në një mënyrë të përgjithshme dhe me një ndjenjë mosdashjeje, sikur ta bezdiste ajo bisedë. Ai s’më kishte përmendur asnjë nga ato hollësi, që tani i kisha para syve dhe që më duhej t’i filmoja. “E ç’pret, - më tha, - vër kameran nëse ke për të filmuar, ose t’i vëmë kapak kësaj pune e të shkojmë. S’e kemi ndër mend ta kalojmë tërë ditën këtu.” “Ditën do ta zgjas për vete, që të shkurtoj natën për ty”, e ngacmova. “Mirë, mirë”, ia bëri ai, “por sonte s’ka gjumë, ta dish.” Nxori shishen e ilaçit, u bë gati të pinte dhe një gllënjkë, por vetëm e nuhati. Pastaj thartoi fytyrën i mërzitur:
- Ma bëre borxh ditën e fundit!
- Po ç’bëhesh qesharak, - thashë, - do të kemi kohë të rrimë herë tjetër.
- Ee, - murmëroi, - kushedi a takohemi ndonjë ditë!
- Po, - tha mësuesja, - pas një milion e pesëqind mijë vjetësh. - Ishte një keqkuptim që lidhej me profesionin e saj. E ndjemë menjëherë, sepse ajo u kthye nga ne dhe vazhdoi: - Zakonisht, të gjithë sa vijnë, i mundon kureshtja nëse Romeo e Zhuljeta do të takohen një ditë. Sipas përcaktimit të shkencëtarëve, ata do të bashkohen pas një milion e pesëqind mijë vjetësh. - Dhe shenjoi me dorë distancën mes tyre.
Stalaktiti e stalakmiti ishin nisur në drejtim të njëri-tjetrit dhe dukej sikur dëshira për t’u bashkuar ishte shpirti i fshehtë që i kishte rritur. Por s’ishin bashkuar dot. Mundimi i gjatë nëpër kohë sikur i kishte stepur. S’di pse ndieja një përhedhje nëpër muskujt e krahëve; më turbullonte dëshira t’i zija me dorë dhe hapësirën e ngushtë, si një kufi në boshllëk që i ndante, ta kaloja duke tërhequr herë... “Ah, është e pamundur të dalësh kundër Shekspirit të madh, - m’u bë se më foli dikush. - Në këtë botë gjithmonë do të ketë ëndrra që nuk realizohen dhe të dashur që s’bëhen dot bashkë.” M’u kujtua Branko Brankoviçi me atë fytyrën e madhe dhe atë shprehjen herë të pikëlluar e herë prej babaxhani. Të ketë dyshuar se Dara e ka dashur ndonjëherë atë bashkëstudentin? Ta ketë fashitur dhembjen tani?, pyesja veten. Natyrisht, do ta kishte të tmerrshme po ta humbiste njeriun e tij. Kushedi ç’do të ndiente dhe kushedi ç’do të bënte, sikur Darinkën... Më erdhi mirë që miqtë ishin bashkë dhe ndiheshin të lumtur.
Sidoqoftë, të thëna në një çast të papërshtatshëm, fjalët e mësueses sikur na rënduan. Sa kohë filmuam, Halimi foli a s’foli dy fjalë. Zinte me gishtërinj pjesën e ballit midis vetullave dhe, herë-herë, më hidhte një vështrim me atë ndjenjën e mërzisë e të mosdashjes për të qëndruar më gjatë.
Ai e ruajti këtë mërzi edhe duke vozitur makinën. Vetëm kur bëmë një copë rrugë, na tha:
- Të kishim pirë ujë, makar, kam etje.
M’u kujtua copa e mollës që kisha në xhep dhe e nxora.
- Dale, kam edhe unë një copë mollë, - tha Iliri. - Ma dha një plakë, kur dola të ndërroja kasetën. Edhe tha, ma ço selamin...
- Ah, po edhe mua dada Sutë ma dha, - thashë i habitur.
Për disa çaste, copat e mollës m’u lëkundën në shuplakë të dorës. Kushedi përse, ndjeva atë përhedhjen e mëparshme në muskujt e krahëve. Si pa dashur, zura t’i afroja dhe, kur copat u bashkuan në grusht, pashë Halimin që po më ndiqte në pasqyrë.
- Hë?- ia bëri.
- Është një mollë, - thashë, - dy pjesët përputhen. Hm, djali i mixhës Sabri, po u shihkemi prapë, - qesha.
Nuk bëzajti. Pak nga pak, shpatullat iu ngjeshën në sedilje, sikur po rehatohej për të fjetur. Pastaj i fryu nga dritarja asaj fijes së shkrepëses që mbante mes dhëmbëve dhe, si liroi gojën, ia mori me zë:
Mos e qaj me lot, moj dado
Mos e qaj me lot,
Se shkon moti i parë, moj dado
Porsi dita sot...
Makina shkonte me shpejtësi dhe, përpara, fusha dukej sikur vinte me vrull drejt nesh.

Haxhi Muhaxheri: DAULLET E TURPIT


Sot – horrat me kollare e plisa të bardhë
si për çdo përvjetor - do të vendosin lule
dhe të bëjnë foto tek shtatoret e heronjëve.
Sot – do ta kremtojmë lindjen tënde Kosovë
bashkë me ata që t‘kafshuan deri n'palcë
damarët t’i gjymtuan e diellin ta qorruan.
Sot – do ta festojmë ditëlindjen Ty Atdhe
tok me kopilat që Gjegjin duan ta dëbojnë
historinë ta vrasin – Flamurin ta ndalojnë.
Sot – do të këndojnë e të gëzohen – o Nënë
se po i varrosin ëndërrat e bijëve tu dëshmorë
dhe qiellit ia plagosin shqiponjat n‘fluturim.
Sot – do të bien fort daullet e turpit
do të çirren – të çirren e të çirren maskarenjtë
dhe Lirisë kanë për t’ja nxjerr dhëmbin e syrit.

Nikollë Loka: Në fillin e Ariadnës


I masim largësitë
me fillin e Ariadnës,
humbim labirintheve
lakadredha,
me një unë dhe ti
vetëm për vetëm,
dhe parasysh
një mal me mjegull.
Tresim nën udhë
mendime hijekeqe,
trishtohemi prej largësisë
kur njohim dritën,
por valët s'i ndal dot
një mal me mjegull,
e rruga s' ka si humb
në labirinthe!
Kthjelltësia është bekim,
kur laget në pikla vese,
në malin ngrit mbi tym,
mbi mjegull edhe brymë,
ecja është shpëtim
ndalesa është vdekje,
në fillin e Ariadnës
leqe - leqe.

Friday, February 16, 2018

Kasam SHAQIRVELA: Cikli poetik “ETJE PËR KËNGË”


NjË FJALË
Një fjalë ndez një hata
një fjalë prish një kala
fjala prish e pajton
burrë e grua
fjala prish e ndreq
mur dhe krua
fjala kall një zjarr
fjala ndal një sherr
një fjalë e vetme
e ashpër jo e butë
e nis një luftë
por prapë ajo
e ndal një konflikt
një fjalë pra,
shëron një plagë
prapë një fjalë
një zemër e lëndon
një fjalë e vetme
dy i dashuron
i ndanë, i bashkon
një fjalë e vetme
bëhet dhe sagë,
kur shpirti e këndon,
një fjalë e rëndë
i len të pashlyeshme
të vetat vragë,
madje shkakton
edhe tërmet
kur me qëllim e flet,
një fjalë që folet
gjithmonë të mbetet
qoftë për të mirë
qoftë për të keq
se fshinë dot
nga jeta jote
as i mallkuari
ai djall, ai dreq
prandaj...
ti o njeri
qofsh i keq
apo i mirë
para mendo
edhe pesho
pastaj vepro
dhe kurrë
mos u pendo
fjalën lëshoje
nga vetja shkarkoje!
në këtë mënyrë
vetëm e vetëm
me një fytyrë
pra,edhe veten
por edhe të tjerët
nga ankthi liroi..!

DRITË JETE

Në pëllëmbën time, jetime
përplot me vragë, hulli
lart të ngritur yjet e ndritur
të Arbnit, n’shkëlqim unë i mbaj,
përditë, të ndezur në dritë
dhe fjalët e tyre të arta e t’zjarrta,
si flakë qiriri, i thirri t’më vijnë,
t’shkruara e t’gatuara mirë...
me shije sikurse i ka hije
Gjuhës sonë Arbnore Hyjnore
kjo mrekulli, me këtë dritë jete
terrin e ndriçoj, askënd s’e lëndoj
dhe plagët që më kullojnë gjak,
i thaj, krejt i përthaj,
orteqet para dere vetë i çaj
dhe dijen për vete e mbaj
kjo dritë, po kjo dije
kurrë nuk të lë në hije
nuk mbetesh si fluska e zbrazët
por i fortë bëhesh, për vete mbahesh
përpjetës hyp e nuk shket as nuk rrëshqet
unë kështu shërohem dhe lirohem
nga makthe e sëmundje të kohës
mbrohem edhe fortë mbahem
mos pengohem, mos rrëzohem
veç përparimit tonë i gëzohem
unë nga pyka e huaj nuk ndahem
por, mes vete bashkohem dhe ...
labirintheve të jetës kur hyj a ngeci
forcë marr për vete, për tjerët rreth meje
këtë impuls jete sërish tek yjet un‘ e gjej
dhe shtigjeve e brigjeve të atdheut
rrugëve të drejta, të gjata por t‘mbara
t’lagështa apo t’thata, unë lëvizi njësoj
horizontalisht edhe vertikalisht
unë fort i ndjej, madje eci përpara
nga shtytja që ma jep gjaku im i Arbrit
që m’rrjedh pandalshëm edhe me gufim
shekujve të kuq vrullshëm nëpër dej
Motit tim të Madh,dimrave në lulzim
ne bijtë e Dritës, ne zogjtë e Shqipes
që nga Koha e Artë, sot e këtej!

KUR DJEPAT I PËRKUND MARShIMI

Dhe qyqja këndoi mbi mollë tri herë
dimri i madh prapë na ishte kthyer
qielli i vrenjtur, nuk dukej pranverë
kasneci klithte,prrillin na e kanë thyer.
Gjyshet, vajin e shndërruan në këngë
atë botë kur retë e zeza rranë mbi ne
ne ikëm rrugëve të zbathur, në këmbë
s’na lanë të merrnim as një grusht dhe.
Djepat tundeshin n’marshimin e gjatë
vaji me këngën seç u bënë një
kush muhaxhir e kush refugjat
u degdisëm ne pyllit t’huaj me natë.
Jehona çante tokën e mëmëdheut
kërkonte njerzit kah kishin vdekur
ajo e kërkonte njeriun prej dheu
donte t’i kthehej sërish atdheut.
Pa çka se veç eshtrat i kanë mbetur
por kujtimi për atë nuk është tretur
nu dashtë dhe n’valixhe eshtrat të kthehen
veç në tëndin atdhe, ata, të qetë prehen.

KOMBI A FEJA

Se kush ma bëni
një pyetje banale,
që moti servohet
nëpër media
dhe radio-kanale,
nga emisarë
me tru gomari,
të denjë për lapidarë
të palarë,
ata pyesin se kush duhet
më shumë, “kombi a feja”?
dhe , ShQIPTARI,
atyre u them
ka thanë i pari,
ka: një komb,
një gjuhë, një flamur,
qoftë grua apo burr’,
i ri e plak kanë nji gjak,
një atdhe, një mëmëdhe
me një fe, ShQIPTARIA
n'tokë e n'det, për jetë
zot të LIRISË së vërtetë
janë ata vetë,
nga lindja tek perëndimi,
amaneti dhe betimi,
shqiponja dykrenare
fluturon e lirë nalt në qiell
krahët e hapur ia ngroh
që acari mos ta ftoh,
në rreze të arta
me shkëndija t’zjarrta,
i veti diell, që kur e ka pjellë
edhe vetë historia,
që s’e mba mend njerëzia
para se të ketë lindur
edhe lashtësia.

ETJE PËR KËNGË

Etjen e kam shumë të vjetër
shpirtit tim kurrë s’ju nda
me moshë sa plagët e mia
që trupi i përgjakur m’i ka.
Dhe kënga për plagët thuret
atëherë kur etja për këngë rritet
plagët lidhen shekujve në varg
e kur dhembja trupit i shtohet
shpirti veç me këngë lirohet.
Etja për këngë nuk shuhet
përderisa plaga kullon gjak
tradita veç me këngë ruhet
që plagët të zbuten sadopak
e dhimbjes përbrenda
t’i vëhet kapak.
Poemë për jetën që po e jetojmë ne sot

TREGTARËT E ShPIRTIT

Tregtarët e shpirtit
sot defilojnë pa u ndalur
sillen e mbështillen
gjithandej vrapojnë
edhe ditën me fener
zemrën mbushur plot vrer
me dëshirë të kallur
përpiqen e përpëliten
përparimin pët ta ndalur
s’i çakej, hiç pa pushuar
më thuan pareshtur
duhet të ndryshojë
më thuan të reformohem
nëse dua të mbijetojë...
patjetër duhet të devalvojë?!
Po, nëse duash të mbijetosh
vetëm kështu ti do veprosh!
përndryshe ...aha...
keq do konfrontohesh
s’ke për të ecur përpara
as nuk do të afirmohesh
nga tjerët do pengohesh
do biesh, do rrëzohesh
mbase ka mundësi...
të të zhbëhet dhe fara.
Unë, zgalem i stuhive...
dëshmitar i ndodhive
që përjetuar i kam...
në lëkurën time e nën të,
veten e ha në mendime
pyes ndërgjegjen time
vallë ç’u pengoka jeta ime?
kjo sublime, dhe e shenjtë
që më është veçse një,
vetëm un’ kam të drejtë
të vendosi për atë!
dhe një zot që ma dhuroi
kur mëma ime më solli n’jetë
vetëm për një të vërtetë
mëma ime atëbotë më tha:
mos e qit mendjen mbi kësulë
As truri mos të të avulldiset
po ti bir rro dhe puno
vetveten dëshmo!
mos qaj por këndo!
se veç një herë vdiset.
Pastaj un’ marr frymë thellë
përbrenda këndellem
e marr edhe me sersem
pa druajtje atyre ua them:
unë nuk mund të ndryshojë
jeta nuk është një lojë
të sillet kush si të dojë
t’mundë dhe ta provosh
dhe kur të pendohesh
pastaj sërish të vazhdosh
jo,nuk më lejon boshti im
rreth të cilit un’ sillem
si Toka rreth Diellit
i kapur për unin tim
që ma la kadem Ati i im
e nuk mund të luaj nga ai
s’mund t’ua japë veten time
të tjerve tagër për ujem
sepse, një Un kam dhe
për të fortë mbahem,
as nuk përkulem
e as nuk i ndahem.
Ti, më shaj sa të duash
bile edhe më përbuz
unë, dëshirat dhe zemërimin
gjithmonë i kam bashkë,
dashurohem veç në flakë
dhe, të madh e kam durimin,
se zemra e ime m’i do me ashk
njësoj si lindjen e Diellit
ashtu edhe të tij perëndimin.
Në dorë i mbaj frerët e
shpërgajve të gjakut tim
që s’duron më sa s’vlon,
sepse ai nuk njeh kaza
shpirti kur ka pastërti,
kurqysh nuk devalvon
por veç për ideal rron
ai rron veç për të treguar
e jo për tu devalvuar.
Unë fjalën e kam kod
principet rregulla të caktuara
si definicione gjeometrie
të vërtetën ligj, synim
logjikën pasqyrë, reflektim
karakterin e qëndrueshëm
shpirtin të durueshëm
sa s’ka më, jam kështu si jam
por vetëm me një fytyrë
mundohem ta ruaj të papërlyer
vetëm për dy gishta hapësirë
si të re ashtu edhe të vjetër
nuk e ndërrova kurrë, dhe
as e ndërrojë me ndonjë tjetër.
Edhe juve, sot ju them
kështu si jam, bile
do vazhdojë akoma të jem
amanet e kam këtë
nga Ati i Em, i cili më tha:
mullinjve të huaj bir
mos iu bër ujem!
Më tha përpara të shkojë
ashtu sikurse jam edhe sot
të eci i sigurt e qëndrueshëm
veç me hapin tim për mot
mendimit a idealit tim
sa më fortë t’i mbahem
rrugës që zgjodha vetë
kurrë mos t’i ndahem,
atë gjithnjë rëndë ta shkeli
dallgët e kohës vetë t’i çaj
frenat e mërisë sime
n’dorën time fortë t’i mbajë
edhe shtigjet e jetës,
tatëpjetës e përpjetës
i kapun pas të vërtetës,
përherë vetë t’i çeli
ndonse furtuna e egër
sinorit kur më shkeli
si shpesh m’i msheli
lëkurën time ma zhveshi
një këmishë të tjetrit
dashti të ma veshi
por si shpejt i ra pishman
kur e pa që unë nuk e veshi
jo, këmishën e zezë
sipër t’bardhit xhamadan.
Un’ prapëseprapë nuk ndalem
por kursesi edhe nuk falem
dhe, prapë dallkaukët
makutët e zuzarët
të shpirtit tregtarët
ah, këta harbutë?!
më thuan: - rro!
ti për jetë kujto,
mos u bën hero!
shmangiu drejtësisë!
mos aludo përjetësinë!
shite shpirtin dhe
ndërro lëkurën!
nëse do për ta kaluar urën
ndryshe nuk bën
kështu e ka rendi i ri botëror
ky biçim i globalizmit
ka vetëm një rrugë,
ka një rrugë të vështirë
me dy kahje të kundërta
ose bëhesh i përkëdheluri i tyre
ose do të ngordhësh,
si peshku pa ujë, siç thuan:
do të mbetesh “gjallë e në zall”.
Pra, shpirtshiturit po azdisen
gjithandej po lulëzojnë
në sallamadi po gjezdisen
në salltanet të paparë jetojnë
djersën e huaj duke e marrë,
të tjerët seç po katandisen
as bukën e gojës s’e fitojnë
mundimet e shpirtit kalvar
jetë e vështirë... për litar.
Tregtarë të ndyrë janë ata
qerrata e përmbi qerratenj
që sollën helm edhe zeher
këta shpirtprishur, këta lakenj
që dit për ditë na ngulfatën
n’derë na e sollën krajatën
dhe gojës na i vunë tapë
t’mos guxojë askush ta hapë
sepse ka masa ndëshkuese
për ata që s’janë të dëgjueshëm
dhe për ata që nuk marrin vesh
hundë e buzë në gjak, përshesh.
Unë s’kam nevojë për kavall
këngës time solo ia them
jam këngëtar, jam bohem
brengën vetë e flak
as halli nuk më plak
edhe zëri nuk më shteret hala
se timbrin e ka kambanë
valvitet si flamuri n’kala
kur e merr dhenë bëhet jehonë
shkrreptimë për natën pa hënë
kushtrim për kohën lehonë
sepse, vetëm shpirti i dlirë
mund të bëjë sefa
pa i dhënë llogari askujt,
as të vetit e as të huajit.
Ju që dini me e ngrënë tagjinë
që dit e natë punuat për sajbinë
i pretë lisat e korisë dhe i sharruat
sipas urdhnit të zotnisë
edhe qenien tuaj e haruat
ju që shitni nderin për tenderin
për të rritun pasurinë e vdiqët njerëzinë
dhe kur të arrijë kushtrimi i lirisë
kur t’ju zbrazet strajca e taxhisë
e t’ju soset bashkë me ditën e zisë
atëherë po ju pyes se ku do të shkoni?
strehim ku dreqin do të kërkoni
do të përfundoni si çdo tradhëtor
me medalje turpi në kraharor
që vetë populli do t’jua dhurojë
për jetën e tij që ia bëtë lojë.
Pra, juve që jetën e bëni lojë
po jua them drejt në sy
hiq pa siklet e pa drojë
edhe syri pët s’ma bën
nëse mu kanoska anmiku
jam nga fisi me nam e nishan
që nuk i dridhet qerpiku
as nga pushka as nga jatagani
nuk koritem për luks e shkam
kallem sikur flaka e flakadanit
në log të burrave,në log të mejdanit
ia këputi sumbllat xhamadanit.
Nëse duhet, limfën time
nga gjaku im do ta ndajë
dhe në det të qetë
këndshëm do ta shndërroj’
edhe nëse kam dhimbje
lot nuk nxjerri e zë s’lëshoj
por unë, asesi, nuk ndryshoj
dhe fjalën e dhënë nuk e ha
por me fanatizëm e mbaj
bile në vend do ta çojë
përderisa të rrojë
madje, me nge, do të bëhem
Peshku i Artë...
dhe, detit të gjakut tim
edhe i vetëm n’u dashtë
un’ do të notojë pandalur
dit e natë në udhëtim
deri sa të mbërrijë në Tat
atje ku më parë
ndejti edhe im At
por ju, ju ta dini mirë
dhe në mend ta mbani
e si tagji mos ta hani, se
unë gdhihem gjithnjë me besën
përditë me timen shpresën
në çdo Agim të Bardhë,
rrugën e shkeli fortë e më fortë
drejt atij qëllimi madhështor
ku synon e mëton edhe karvani im,
dallgët i çajë me kraharor
në dasmë nuk shkoj i vetëm
por së bashku me dasmorë
e bajraktar me bajrak n’dorë,
kështu arrij i palëkundshëm,e
të lidhem edhe un’ në kurorë
te Ylli ynë i Bardhë
tek Ylli jonë Arbëror.