Thursday, June 14, 2018

Prend BUZHALA: DUKE QENË SA MË SHQIPTAR, AQ MË SHUMË LARGOHEMI NGA ORIENTI


( DyKundrime)
Sa herë u dashka ta vonojmë historinë? Duke qenë sa më shqiptarë, aq më shumë largohemi nga Orienti. E vonuam gjatë pushtimit e sundimit shumëshekullor të Perandorisë otomane, me dashurinë ndaj formës më të lartë perandorake të vatanit që quhej otomanizëm; mbikombit otoman duhej flijuar kombin shqiptar. 
1.
Të habitshme këto aleancat historike ballkanike, që na shfaqen me fytyrë antishqiptare, herë me fytyrën greko-sllave, duke ia afishuar asaj trashëgiminë arbërore shqiptare që nga arbërorët, Voskopoja, Dhanil Haxhiu, Theodor Kavaljoti e deri te Naum Veqilharxhi e këndej, për ta mohuar këtë trashëgimi si greke; akuzat e tilla vijnë si nga krahu i zërave shovinistë grekë, si nga ai oriental turko-arab! E pra, na shfaqet dhe me fytyrën turko-arabe, dhe, jo rrallë, si tani, me fytyrën orientale-sllave-greke!
Madje, pikërisht ngjarjet e figurat emblematike shqiptare të shk XX, që i dhuruan energji të pashtershme vlerash intelektuale e jetësore identitetit europerëndimor shqiptar, si Naimi, Samiu, Konica, Midhat Frashëri e deri te Kadare etj sulmohen si "masonë" të Perëndimit! Vetëm për ta mbrojtur orientalizmin shqiptar.
E vonuam historinë duke e paraqitur trashëgiminë tonë si greko-sllave!
2.
E vonuam historinë, duke zgjedhur si aleat historik Moskën, Beogradin dhe Pekinin, për inat të Perëndimit! E ku, nën lëkurën ideologjike, fshihej tigri i dikurshëm aziatik. Dikur u zgjodh izolimi totalitarist. Ky izolim i tillë socialkomunsit, sot na shfaqet në horizont, me pamjen e një frustrimi të ndrydhur psiko-historik, me histeritë e djeshme komuniste, që na e vonuan historinë gati për një shekull. Tulatja e protagonistëve të regjimit komunist nën strehën e demokracisë, kur nuk e ka mirë aty, gjen azilin e vet ideologjik te orienti (sulmet kundër Skënderbeut dhe Nënës Tereze; kur dëshiron të paraqitet me "fytyrë shqiptare" të "unitetit kombëtar", gjen strehim tek sulmet kundër "Evropës shtrigë", kundër Vatikanit dhe kundër identitetin europerëndimor shqiptar. Një krah i tulatur brenda këtij gjiri, e do "identitetin evropian", por pa përkatësinë e mirëfilltë shqiptare europerëndimore. Duke shkuar më tutje: e duan pa Skënderbeun dhe pa Barletin, pa Bogdanin dhe pa Fishtën, pa Nënën Tereze dhe historinë e krishterë ndër shqiptarë. Për inat të Vatikanit.
Vatikani nuk e ka pranuar kurrë asnjë sundim të huaj mbi trojet shqiptare...
Serbi Vojislav Sheshel është i akuzuar në Hagë për krime lufte e gjenocid ndaj kombeve tjeran nën ish Jugosllavi. Në gjykimin e Sheshelit në Hagë; vetë Sheshel atje ka thënë që në bankën e të akuzuzarve duhet të jetë kreu i Vatikanit, sepse e ka shkatërruar Jugosllavinë dhe Serbinë; Sheshel ka shkruar këto vepra kundër Vartikanit, kundër Bashkimit Evropian dhe kundër gjermanëve e kroatëve etj: "Vatikan, glavno Satanino gnezdo" (“Vatikani- çerdhja kryesore e Satanës” - 2006, në 1000 faqe), ku e akuzon Vatikanin për ndërhyrjen e NATO-s në Kosovë), "Rimska kurija vecito cedna srpske krvi" (“Kuria e Romës, përjetësisht e etshme për gjakun serb”), "Evropska unija, satanisticka tvorevina" (“Bashkimi Evropian, krijesë satanike”), "Vatikanski antisrpski instrument Franjo Tudjman" (“Instrumenti vatikanas antiserb Franjo Tugjman”) dhe "Hitlerovi najverniji sledbenici Helmut Kol i Hans Genser" (“Trashëgimtarët më besnikë të Hitlerit, Helmut Kol e Hans Gensher”).
Nuk kemi nevojë të bëhemi sheshelianë në emër të një uniteti mohues e fiktiv kombëtar.
Nuk kemi nevojë që edhe njëherë ta vonojmë historinë.
Po e përsëritim: duke qenë sa më shumë shqiptarë, aq më shumë largohemi nga Orienti.
Barrikadimet ideologjike komb-mohuese, që na ndodhën pas luftës në Kosovë, nuk na duhen...

BIZANTINIZMI YNË POLITIK,
OSE USHQIMI I XHENETIT A LUTJA PARAJSORE NË RRUGË
(Kundrime, pjesa e parë)
Ç’është bizantinizmi?
Bizantinizmi, sot: në kuptimin pezhorativ, fyes, paraqet një sjellje hipokrite apo arrogante.
Bizantinizmi dje: ishte sistem i perandorisë lindore, ku pushtetin e pakufizuar e kishte sundimtari që merrte në dorë edhe frenat e politikës, edhe atë të fesë dhe kishës. Ishte edhe sundues i kishës edhe sundues i shtetit. Kurse i gjithë stafi i tij kishte duar të lira të vepronte e ndikonte në të gjitha çështjet e rëndësishme shtetërore e fetare.
Në antikë bizantinizmi ishte krijuar si opozitë e kundërvënie mënyrës së sundimit e qeverisjes romake: s’ka më zgjedhje të senatit, s’ka më zgjedhje në të gjitha nivelet, s’ka më "cursus honorum". Pushteti shndërrohet në oligarki e absolutizëm.
Porf Krist Maloki që më 1937 shkruante:
“Është gabim kur thuhet se Lindorizma na ka ardhur fillimisht nga Azia, apo nëpërmjet fesë mohamedane, apo edhe nga populli turk. Jo kurrsesi, Lindorizma e jonë është një dhanti fatale e krishterimit euro-aziatik.Ne shekullin VIII, aty kah viti 740 e.s., do me thanë 600 vjet para se me shkelë turku në Atdheun tonë, Shqipëria u bë province e Bizantit, nën Leonin III. të quajtur Isaurios. Dhe nga ky despot i tmerrshëm u ngushtuan të gjithë shqiptarët me u nda nga kisha romake (perendimore) e me u fundos ndër labirinthet e errta të kishës bizantine (Lindore) të atëherëshme. Por s’ishte aq fort ndamja (skizma) kishtare sesa ai shpirt i administrates bizantine, plot angth e myk, që u pllakos si një shpirtër i zi, si një hije murtaje mbi mbarë kombin shqiptar.
Turqia ka qenë trashëgimtarja dhe kujdestarja e mirazit bizantin, dhe kësulja e kuqe – një krijesë greko-bizantine – u pranua si një simbol i atij trashëgimi."
1.
Por bizantinizmi ka edhe një prirje tjetër në politikë e në punë të fesë.
Bizantinizmi është sinonim i mashtrimit. Prandaj ai në jetën shoqërore nënkupton politikën e mashtrimit, po edhe politikën e paskrupullt.
Bizantinizmi është edhe sinonim i njeriut lajkatar apo përgjithësisht i lakeizmit politik e shoqëror, sinonim i intrigës, dredhisë, dinakërisë.
Të mos harrojmë, se kur flitet për politikën si art, a nuk janë pikërisht këto tipare që e karakterizojnë krerët e një pushteti kudo nëpër botë?
2.
Eh, prandaj thuhet që veset e BIZANTINIZMIT nuk na shqiten, pa marrë parasysh religjionet.
Asgjë nuk u dashka ta bëjmë në heshtje, në bashkëbisedim me Perëndinë, por edhe Lutjen, edhe ceremonialin fetar (në kishë e xhami), u dashka ta shfaqim në sy të botës. Sikur Perëndia ndryshe nuk na kuptuaka e nuk na sheh nga Qielli!
Bizantinizëm është prirja për të ndërtuar objekte fetare sa më të larta, që bie në sy< menjëherë dhe në vende sa më të dukshme.
A nuk e kemi parë njeriun me tiare të tilla bizantine, i cili, prej viteve ‘90 e këndej, do të ulet në rendin e parë në kishë dhe në safin e parë në xhami?
Dhe pikërisht të tillët, gjatë sistemit komunist, a nuk i kemi parë duke kritikuar, akuzuar dhe sharë religjionin, suke u servilosur para të mëdhenjve (krerëve komunistë) dhe duke u sjellë me arrogancë kundër besimtarëve e njerëzve të fesë?
Duke qenë dje si komunistë, në fakt ata janë sjellë si bizantinë, sepse, në rastin e parë, ata do të sillen si bizantinë: do ta hedhin tutje ideologjinë antifetare komuniste dhe të parët do të vrapoj ë ta përqafojnë fenë, demokracinë, ta përqafojnë priftin apo hoxhën. Por edhe në punë të fesë ata nuk sillen si besimtarë të devotshëm për t’u lutur, por si bizantinë.
Nëse dje të qenët në funksionet e UDB-ës serbe apo në ato komuniste, ishin trampolina për privilegje, tashmë rendi demokratik dhe religjionet janë trampolina të reja për privilegje të . mendësia bizantine nuk ndryshon, ajo mbetet e njëjtë!
3.
Sipas Librave të Shenjtë, ekziston agjërimi, që e shpiku Perëndia që njerëzit t'i spastrojnë mëkatet e tyre.
Ushqimin në rrugë, kush e shpiku?!
Gjatë viteve të fundit, me iniciativë të krerëve politikë, shtrohen iftare nëpër rrugë. Bizantinizëm është prirja PËR T’U DUKUR PARA botës, kur ushqimi i agjërimit hahet në rrugë e jo në ambiente të tjera. Dhe loja që luhet me besimtarët e devotshëm, nuk ka qëllim solidaritetin me besimtarët, por DUKJEN BIZANTINE para syve të politikës dhe botës, për përfitime politike!

Sadbere Gagica SPAHIJA: MATANË MURIT


Errësirë, jashtë frynë një erë e lehtë. Yjet lozonjarë enden në qiellin e lartë, ku ndonjë shkëputej pa zhurmë në horizontin përtej ëndrrës. Edhe në muzgun e natës pikojnë mendimet, pikojnë lotët. Stinët ikën nëpër erërat e fjalës si një stuhi e tërbuar në hapësirën e pafund. Qielli duket se është i mllefosur. 
E lodhur nga zgjimi dhe agimi i ditës, vështroja portretin e varur, mbuluar me hije trishtimi nga pluhuri i harresës. Xhamat e mbuluar me perde mëndafshi ruanin të fshehtat e jetës. Dëgjoheshin akrepat e orës që rrëshqisnin mbi tik-take me tingujt e lumenjve të ndarë, që më kujtonte ikjen në pyll kur rrënohej kodra, e degët klithnin si shpirti im bonjak. Me vrap fshihesha në kopshtin e vuajtjeve dhe qaja aty në trungun plak, ku shqiponja kishte ndërtuar çerdhen e rojës kufitare, e loti pikonte te bregu i mosharrimit me fytyrën e skuqur nga zemra jote.
Ofshamë, heshtje... Buza nganjëherë më shkonte në gaz, sikur buzëqeshja e një skllavi, kur kryqëzohet jeta me vdekjen e trishtuar dhe të guximshme në gotën e helmuar. Matanë murit rriteshin trëndafilat e ujitur me lotët e udhëtares së lodhur nga udhëtimi i shpresës në botën mashtruese. Këmbët i tërhiqte zvarrë nëpërmes baltës me baltë. Si të hapëronte tutje kur ëndrrat ia vranë e toka i digjej nën këmbë.
Nostalgji... le të bëhen lotët shi. Në pritje e mejtuar u gjunjëzova nën qiellin e hapur dhe bërtita: "A jemi të vdekur, ne që jemi të gjallë!? A jeni të gjallë, ju qe jeni të vdekur!?" Jeta ime ngjan në lumin e tharë. Nuk ka vend për qetësi dhe fat. Gjithnjë ekziston një vrimë nëpërmes të cilës gjithçka shpërthen, rrjedh. Deri kur? Apo të tërhiqemi e të pushojmë, të përpiqemi të arnojmë plasaritjet e zemrës!? Të vdesim apo të jetojmë nëpër çaste, aty ku kurorëzohen kufijtë e jetës me vdekjen, te porta e kasapëve spërkatur me njolla gjaku!?
Dëgjoja zërat e trishtë të pentagramit të këputur me lotët e fshehur... Zjarr është dhimbja ime, zjarr u bë zemra ime! Edhe Unë u zhyta në oqeanin e pikëllimit, nga lëvozhga e shpirtit që nxjerr ëndrrën e trazuar të netëve pa gjumë, përplot rënkime. E braktisur si një pikë shiu, rrëshqas në vendlindjen time, udhëtare e vonuar, strukur në gjirin e bilbilit.

Zija Çela: FLUTURUESI dhe FLUTURIMI


Çdo qytet ka shenjat e tij, tha ai sapo u ulëm për darkën. Ndërsa yni nuk ka as kulla xhami, as shatërvane, as xhamia me kube të larta apo kambanare gotike. Nuk ka madje as arkeologji. Por ne kishim një njeri, një njeri të vetëm, që u bë shenja e këtij qyteti. Vendbanimin tonë anësor ai e bëri të njohur edhe në mediat e kryeqytetit. E ky ishte Tori Martini. Ndryshe Fluturuesi, siç e cilësonte „Gazeta e mëngjesit”, ose Pasionanti sipas “Gazetës së mbrëmjes”. E pranoj, edhe sipas meje, sepse pasioni…
Kush ishte njeriu që fliste? Një miku im. Pasi ishim njohur gjatë në Facebook, më ftoi të vizitoja qytetin ku jetonte.
Pra edhe sipas meje, vazhdoi, pasioni ishte motori i energjisë dhe i guximit të tij. Tori Martini nuk qe kurrë akrobat i ndonjë cirku profesionist. Ai e kishte të lindur dashurinë për qiellin. Që në fëmijëri e nisi vetë ecjen në litar dhe, kur u bë djalë, një ekip shokësh e ndihmonte gjithnjë për shtrirjen e kavos. Në oborr…
Po prindër, kishte prindër ky djali? e ndala unë.
Akrobati qe rritur jetim nga i ati, m`u gjegj miku. Vejusha e re nuk pranoi fat tjetër dhe e lidhi jetën me atë fëmijë. Tori Martini e nisi ecjen në oborr me një litar kërpi. E lidhte në trungjet mes dy kumbullave dhe ecte sipër si ketër. Kështu vazhdoi për vite, aty u stërvit. Pastaj doli në rrugë, duke ecur mes dy ngrehinave nga njëra dritare te tjetra. Kur u ngjit në katin e dytë, shtoi shkopin e drejtpeshimit. Ndërsa në të tretin ekipi i shtoi edhe rrjetën mbrojtëse. Unë në këtë fazë nisa ta ndiqja. Ai kishte vënë një rregull…
Po si quhej, nuk më the si quhej…
Çudi e madhe me ty, më ndërpreu menjëherë, ende nuk e fiksove emrin e Tori Martinit?! Duket sheshit se as atëherë s`i paske lexuar gazetat për Torin e famshëm… E çfarë po thoja? Hë, isha duke thënë se ai kishte vënë një rregull të prerë. Ne, admiruesit e tij, nuk mund ta ndiqnim spektaklin më afër se tridhjetë metra. Ndoshta besonte se valët zanore të brohorimave krijonin rryma ajri, që mund të ndikonin për ekuilibrin.
Po e ëma i ndiqte këto shfaqje? s`po më mbyllej goja mua.
Asaj nuk i bënte zemra, tha ai. Nganjëherë as që e dinte se i biri ndodhej mbi tehun e çelikut. Kur e dinte, priste me gjak të ngrirë telefonatën e tij. Ishte koha kur edhe ndonjë autobus turistësh linte përkohësisht autostradën për të hyrë në qytetin tonë. Agjencitë e Tiranës i bisedonin oraret me Tori Martinin. Një ditë, kur u njoftua se në qytet do të hynin dy autobusë njëherësh, ai mori një vendim të pazakontë. Jo vetëm do të ngjitej një kat më sipër, por edhe lartësinë do ta përshkonte pa rrjetë mbrojtëse.
Se kush e lajmëroi të ëmën, s`u muar vesh. Ajo e depërtoi turmën nga njëri krah dhe doli në çeltinën pa njerëz. E pashë si ngriti duart lart, thua se po i drejtohej të birit dhe Zotit. Por nuk nxori pipëz zëri. Tashmë Fluturuesi e kishte nisur ecjen dhe ajo, gjithnjë me krahët përpjetë, çapitej nën tel me hapin e Torit… Kaq, unë kaq mund të them. Si ndodhi prishja e drejtpeshimit dhe rrëshqitja, nuk e shpjegoj dot. Por e kam si para syve çastin e rënies. Gruaja arriti ta tërhiqte djalin pas vetes, por pa i bërë ballë peshës dhe vrullit. Kështu që u plandosën të dy, ajo u shemb në shpinë, ndërsa Tori me kokën në barkun e saj. Ambulancat nuk vonuan. Njëra u nis me shpejtësi për në urgjencën e spitalit. Tjetra e mori më shtruar, sepse do të priste aty policinë, pastaj drejt e në morg. “Gazeta e mbrëmjes” e botoi lajmin në faqe të parë. Të nesërmen, në të përditshmen e mëngjesit gjetëm kronikën e natës orë pas ore. Gjendje e rëndë, fort e rëndë. Për Tori Martinin vetë mjekët kishin shpresa të vakta. Megjithatë, artikujt u shtuan në media. Shkruaj ne e shkruaj të tjerët, gazetat sikur u vunë në garë. Unë edhe sot e ruaj dosjen e plotë. Kam bërë shtatëdhjetë e katër prerje nga gazetat dhe emri i Tori Martinit përmendet katërqind e tetëdhjetë e gjashtë herë. Madje…
Po dale, bëra një ndërhyrje tjetër, unë desha të dija ndërkaq…
Fundin deshe të dije? më ndërpreu sërish ai. Po ta them troç, miku im, ti po më habit me të vërtetë!.. Pas nëntëmbëdhjetë ditësh Tori Martini doli nga koma. Tashmë shkrimet për Fluturuesin i mbizotëroi entuziazmi. Madje lajmin për daljen nga koma e dhanë edhe televizionet kombëtare. Ndërsa kryetari ynë i bashkisë, duke e nderuar për shërbimet e veçanta ndaj qytetit, e shpalli…
Po dale pra, më hipën kacabujtë më në fund, më lër radhë të flas! Dhe mos më ndërprit, të lutem. Unë desha të dija po zonja, ajo nëna që i dha një jetë të dytë, si quhej?
Ah, zonja! murmuriti miku i kapur në befasi. Vërtet, si quhej vejusha?! Në qytet, zakonisht, ajo njihej si nëna e Torit. Edhe mediat kështu e cilësonin. Me sa më kujtohet, njëra nga gazetat ia përmendi emrin një herë. Vetëm një herë, por ama në çastin e duhur, pikërisht kur mbylli sytë përgjithmonë. Shih, shih, më paska fluturuar nga mendja emri i saj!
Qershor, 2018

Wednesday, June 13, 2018

Kujtim STOJKU: ZEKTHI



Fragment i shkputur nga libri artistik i sapo prëfunduar me titull "ZEKTHI"
...Dhe kështu këta të tre morën përsipër që si merimanga të zeza të thurnin rrjetën e akuzave të gënjështërta kundër filozofit. Prapa tyre qëndronin të tjerë që ishin më të fuqishëm se ata që kishin pushtet. Në këtë treshe të akuzuesëve ishte dhe Aniti. Aniti kishte lindur në shek V-IV p.e s. Ai ishte biri i Antemionit i cili ishte një politikan në Athinën e lashtë. Ai shërbeu si general në luftën e Peloponezit, dhe më vonë si udhëheqës në lëvizjet demokratike në Athinë kundër oligarkëve dhe tridhjetë tiranëve. Ai ishte një nga persekutorët e Sokratit. Aniti vinte nga familja e Euonymidnes që ishte e sukseshme qysh nga koha e gjyshit të tij. Ai ishte një poltikan i fuqishëm dhe i klasës së lartë të Athinës së lashtë, ishte një nga më të pasurit e saj. Ndërsa ishte një general në luftën e Peloponezit, ai e humbi Pylosin tek Spartanët dhe u akuzua për tradhëti. Ai u pajtua me kushtetutën e Athinës duke u bashkuar me Arisotelin. Më vonë u lirua nga gjykata sepse i pagoi një rryshfet të majmë jurisë. Ai më vonë fitoi përkrahje duke luajtur një rol të madh në përmbysjen e tridhjetë tiranëve. Në vitin 403 p.e.s ai mbështeti amnistinë e Euklidit, të cilët ndalonin ndonjë që kishte kryer ndonjë krim para ose gjatë kohës së tridhjetë tiranëve. Euklidi ishte Arkondi i Athinës në fund të shek V-të p.e.s. Ai kontriboi për rikthimin e demokracisë në rendin e ri politik me propozimin që të bënin ndryshime potenciale, shkatërruese ose përçarëse pakicës që mund ta kenë shtyrë që të bëhet pjesë e kësaj shtrese të neveritshme intrigantësh për ta ndjekur penalisht Sokratin, besohet që të jetë bazuar në shqetësimin e tij se kritika e Sokratit ndaj institucioneve athinase rrezikoi demokracinë që Athina kishte rifituar kaq shumë kohët e fundit. Sokrati, i cili u shoqërua me disa persona të parë si përgjegjës për përmbysjen e demokracisë athinase, nuk mbajti asnjë sekret të përbuzjes së tij për politikanët si Aniti. Edhe pas rivendosjes së demokracisë, Sokrati vazhdoi të tallte në qendrat e tilla të demokracisë athinase, siç ishte zgjedhja e liderëve me shumicë votash. Filozofi megjithëse i vetëm nuk i kursente kritikat e rrepta ndaj kujtdo. Fama e tij tashmë i kishte kaluar kufijtë e Greqisë. Pikërisht këtu mendohet se ka lindur edhe armiqësia e filozofit me Anitin. Filozofi argumentonte se historia e burrave të medhenj të historisë së Athinës nuk kanë asgjë për të ofruar në kuptimin e virtytit, gjë e cila e tërboi jashtë mase Anitin dhe njëkohësisht filloi që të kishte frikë. Këtë ai e provoi sepse e paralajmëroi Sokratin duke e kërcënuar “Sokrat, mendoj se ju jeni gati të flisni me ligësi për burrat, dhe nëse ju e dëgjoni këshillën time, unë do t’ju them se duhet të jeni shumë i kujdesshëm." Por ai kishte edhe diçka personale me filozofin që e bëri edhe të hakmerrej ndaj tij duke iu bashkuar intrigave që ishin thurur për të.
Akuzuesi i tretë në këtë treshe të famshme është Likoni. Ai përshkruhet si një “orator”, prefesionist që mbështeti oligarkinë në vitet e mëparshme. Por cili ishte motivimi i Anitit që të bashkohej me intrigantët kundër filozofit? Mendoj se roli i tij duhet të sqarohet për lexuesin dhe cilat ishin motivet që e shtynë atë të bashkohej me anën intruguese të atyre njerzëve që kishin pushtet. Një nga motivet ishte se ky atë e shikonte si të ulët. Sokrati pretendonte se oratorët ishin më pak të shqetësuar për ndjekjen e së vërtetës se sa në përdorimin e aftësive të tyre oratorike për të marrë pushtetin, dhe të kishin ndikim të madh. Ishte pikërisht ky Likon që bëri pergaditjet e nevojshme për gjykimin e filozofit. Ai ishte edhe një nga nxitësit kryesor në këtë treshe që mbështeteshin nga njerëz të fuqishëm me pushtet ku e perceptonin Sokratin si të rrezikshëm për demokracinë.
Një natë para se Sokrati të thirrej në gjyq, në shtëpinë luksoze të Anitit ishin mbledhur që të tre dhe po diskutonin deri në imtësitë më të vogla se si filozofit t’ia merrnin jetën. Ata të vetmuar në atë dhomën e madhe të shtruar me pllaka mermeri, ku në koridor ishin vendosur skulptura të mermerta gdhendur me mjeshtri nga skulptorët e kohës, në atë dhomë të ndriçuar deri natën vonë ata tamam si merimangat thurnin rrjetën papushim që gjahu i radhës që ishte caktuar të binte në të, të mos kishte asnjë mundësi shpëtimi. Dhe intrigat ndaj filozofit ishin thurur në atë lloj mënyre që ai të mos kishte shpëtim. Ata nuk e kuptonin filozofin kur u thoshte se për mua është më mire që të vdes, sepse vdekja nuk është e keqe, ajo është e mirë. Ata si injorantë të veshur me pushtet kujtonin se dinin gjithçka dhe se mund të bënin çdo gjë. Injoranca gjithmonë është lidhur me atë që nuk ekziston, mirëpo ajo njerzëve u jep një fuqi të tillë që të arrijnë atë që synojnë.
Por megjithatë shtrohet pyetja se a prireshin ata nga doktrina e tij? Çfarë do të bënte ai? Ai shkaktoi një konfuzion, ai i përmbysi besimet që kishin ekzistuar qysh në fillim, ai fliste për virtytet e reja që duhej të njiheshin, dhe kërkoi të flitej për hyjninë e deritanishme që ishin të panjohur për ne.
Blasfemuesi e konsideronte veten më të mençur se perënditë! Jo, më e mira ishte që ne të mbeteshim besnik të perëndive të vjetra që i njohim. Ata mund të mos jenë gjithmonë të drejtë, ngandonjëherë ato ndaj nesh mund shpërthejnë me zemrim të padrejtë, por nuk duhet të harrojmë se ata mund të jenë edhe të papërmbajtshëm nga epshi i tyre për gratë njerzëve të vdekshëm këtu në tokë, por stërgjyshërit tanë jetojnë në paqe me shpirtrat e tyre, paraardhësit tanë i kryenin veprat e tyre heroike me ndihmën e këtyre zotave. Edhe tani fytyrat e këtyre Olimpianëve e kanë ngatërruar virtytin e vjetër që është jashtë bashkimit. Pse të gjithë i ndjekin ato? A nuk duhet një fund për këto mosbesimtarë të mençur njëherë e për të gjithë?
Kështu folën qytetarët e Athinës kur u larguan nga vendi ku u gjykua filozofi i madh, ndërkohë po binte muzgu blu. Ata kishin vendosur që ta vrisnin zekthin nervoz, duke shpresuar që perënditë do të shndërrisnin përsëri. Megjithatë para tyre ngrihej fytyra e butë e vetë filozofit. Kishte disa qytetarë që e rikujtonin se si ai me guxim kishte ndarë dhe zgjidhur problemet e tyre në Potidha, ai vetë i kishte parandaluar ata që të mos e kryenin mëkatin e padrejtë të ekzekutimit të gjeneralëve pas fitores së Arginusit, se ai vetëm kishte guxuar të ngrinte zërin kundër tiranëve që kishin vendosur që të ekzekutonin njëmijë e pesqind vetë, duke folur në sheshin e pazarit në lidhje me barinjtë dhe tufën e tyre të deleve.
- A nuk është një bari i mirë - pyeti ai - kur një bari kujdeset dhe ruan kopenë e tij që ta shtojë sa më shumë? Apo puna e mirë e bariut është që të zvogëlojë për ditë kopenë, dhe të nëjtën të mirë sundimtari të bëjë me popullin e tij? Burrat e Athinës le të na shqyrtojnë këtë pyetje!
Dhe në këtë pyetje të filozofit të pambrojtur e të vetmuar, fytyrat e tiranëve erdhën dhe u zbehën më shumë se nga ç’i kishin, ndërsa sytë e të rinjëve digjeshin nga zjarri i zemrimit të indinjatës...

Friday, June 8, 2018

Zija Çela: UNAZA ME NGJYRA


Pas atij shiu aq te merzitshem, me ne fund ai pa nje dritesim rrezellites ndane dritares. Mos po i faniteshin projektoret e diskotekes? Per te provuar se nuk ishte ne enderr, preku togezen e pantallonave. Pastaj, kur hapi deren, mbeti i befasuar. Skaji i nje ylberi perfundonte bash ne oborrin e tij. Djali ndjeu nje ngazellim te menjehershem dhe, pa e zgjatur, rrembeu tufalakun e ngjyrshem dhe doli ne rruge, duke e terhequr pas vetes. Ec e terhiq, ec e terhiq, teksa qemeri perkulej vazhdimisht, ai po shkonte drejt qendres se qytetit thuajse symbyllazi. Nje ngashenjim fergellues sikur e shtynte vetiu per atje. Me gjase, ne anen e matanshme te qytetit dikush e terhiqte skajin tjeter, duke iu afruar qendres gjithashtu. Kur ylberi mori formen e rrethit te plote, ata u bene bashke. Tani nuk ishte vetem nje djale, por nje djale e nje vajze. Dhe as qe pati nevoje per fjale, u ra ne koke me veshtrimin e pare.
Mirepo per te provuar se nuk ishte ndonje magjepsje virtuale, por nje skene reale, ajo zgjati duart per ta prekur. Merret me mend, as ai s’i kishte te lidhur krahet e tij. E keshtu, me t’u prekur te dy, dalldise se vajzes iu shtua edhe joshja e djalit, ndersa ngashenjimit te djalit edhe dalldia e vajzes.
Pastaj, me syte e fiksuar te rrethorja gjithe ngjyra, asaj i gurgulloi zeri kur pyeti:
- E cfare eshte kjo?
- Eshte nje kurore per ty, - u gjegj i gatshem ai.
- Jo, - tha vajza, - kjo eshte nje unaze dhe ti je fati im. A martohemi bashke?
Pranveren e kaluan me ha-haa e hi-hii. Ne vere ndonje tel nervor u nxehej nganjehere. Me afrimin e gjemimeve te vjeshtes, gernjet erdhen duke u shtuar. Dimri qe i gjate, por edhe i rende. Ciftit i shkoi stina gam e gam me njeri-tjetrin.
Ende pa u mbushur njembedhjete muaj e nje jave, nje pasdite teksa reshte bore, ajo verejti se unaza kishte nisur t’ia nxinte gishtin. Kushedi perse, iu kujtua dita e asaj dalldise se furishme dhe, ne deshperim e siper, i
mallkoi te gjithe ata qe thone se ylberit i mungon e zeza.

Wednesday, May 30, 2018

MUSA JOPULLI: SA MËKAT I MADH TË JESH SHQIPTAR


« Sa mëkat i madh të jesh shqiptar
Në fajësi të Gjergj Kastriotit
Mbyteni këta mëkatarë" Sot jam i vërbuar, dhe më asgjë nuk shoh
Kaloni mbi trupin tim që ta mbytni këtë racë të parë
Mbyteni, mbyteni, kur them « mbyteni » lexojnei me zë të lartë
Mbyteni, mbyteni këta mëkatrë, janë të bukur edhe n’gjuhë
Janë tepër të bukur, edhe të tjerët më thanë :
Sa diku tjetër një rini më të bukur nuk e kemi parë
Mbyteni të fitojë e liga ju ngadhnjïmtarë, heronjë të gjallë
Atë që s’e bënë otomani, greku e serbi bëne ju sot
Veshuni në dimia të Turqisë, folni me gjuhë të pushtuesit
Vashave të reja vunu të zezat shamia
Mos ta shijojnë jetën, këtë parajsë të gjallë
Është mëkat të thonë se janë shqpiptare
Ju meshkujtë e gjenit pellazg-ilir, dehuni me çaj e llokume
Në pa mëshirë të nënave dhe motarve tuaja
Kësaj EMNESE që në lindje veq lotin dhe terrin mbajnë kujtim
Shqiptarët janë mëktarë
Ika n’terr sy vërbuar jam, xixa, xixa përvlim
Kalon mbi shpirtin tim, mbyteni këta arbërorë
Këta mëkatrë qe e ndjejnë vetën aq kranar
Këta që flasin shqip, e shqiponjën e kanë në çdo zgjim
Mbyeni sa më parë këtë racë të lindme të parë
Më pas shkoni e lutuni në kulte, n’aromë sulltani mykur n’qorapë
Ju jeni pa mëkate, po i mbytet idetë e filozofinë shqiptare
Ju ju pret bota tjetër me 72 hyjria që do t’i zgjidhni vetë
Cullake, të holla e të trasha, secila më e pashme se tjetra
*
Nuk shoh të shkruaj, flas me shpirtin tuaj
Turku, greku e serbi sot të kanë lërë edhe pa emër
Se ishe dhe mbetesh edhe tutje popull i ndaluar
Për atë je mëkatar, mbytjen e ke shpëtim
Të fitojë e liga, djajë të mveshur me petka otomani
Lutjet i bëjnë me të njejtën gjuhë, heronjë të gjallë
Natën e shëndërrojnë në hajni thua se edhe pasurinë da ta marrin me vete …
Mua nuk më ka mbet asgjë , vetëm se të flas me shpirtin tuaj
30.05.2018

Wednesday, May 23, 2018

POEZI NGA MIMOZA REXHVELAJ


Jam Mimoz ne kater stine...
here me bore....
here me diell.

Jam Mimoz dhe ne pranver...
ku cel ferra
petale me ere.....

Jam Mimoz kur ka re
kur bie shi..
me stuhi....

Jam Mimoz ne dashuri
shpirtin derdh ne poezi....


KISH DASHT ME KENË

Kish' dashtë me kenë ora jote
Të pakten njashtu
Kisha mujt me k'nua
Fatin tan...
E me t'mbrojt prej vedit.
Ka kohë që gjanat janë ngatërru e leshue si lëkurë gjarperi nëpër ferra.
Kish' dashtë me kenë
Ora jote
E me zilen teme me të zgjue
Dashnin e molisur
Nen rrenoja trupicash
Ku mshef kryte.
Por jo...
zhegu asht pervelim
E rrashta nuk ma duron
Harlisjen tane
Nëpër foleta.
Krasitja e filizave kopil ndër degë
Kish' kenë shptim
Por ti je mesue
Me marr malet
Në kërkim shtojzovallesh të rreme,
E mu me kish' mjaftu me kenë
Ora jote në zgjim !

MARRINA BRINA S'KA MBI KRY

Marria brina s'ka mbi kry
Por dhimen n'eshta thon e ni
Deri n'agoni n'zemer , n'bri
Lutu si t'dish e ku tê munesh
Zotit, havas , Birit t'Maris
Po lutu , lutu , pshto prej marris ...
Ne gji je bosh , nje grusht zjarr n'shi
Që nezet a fiket se di ...
Zanin e pikave tek zhariten n'prekje e ni ..
Marria brina s'ka mbi kry
Edhe dreqi ftyren si njiri e ka
Por kyt se di : a vun edhe ai per dashni ?!

TRANS I NDËRMJEMË
E hutuar
Të vështroj
Nuk të njoh,
Diç kuptoj
S’di ku shkoj
Pse nuk shoh,
Bash në zgjim
Hepohet lehtas
Një ëndërr e dlirë,
Mos është makth
A thirrjevajë
Apo mos lajm i mirë?!
Dal përjashta
Shoh një urë
Fund pa fund
Deri kur?
Numëroj në heshtje
Psherëtimat e shiut,
Babëzitjen e etjes
E ngjit përmbi buzë.
Djersë të lagështa
Gërr-gërr nën këmishë
Lozin top e leckë.
Marrëzia e mëndjes
Del në një shteg
E squllur nga djersët.
Unë qesh
Me të madhe qesh
Dhe s’di t’ju bëj bisht
Syve të askujt.
Pas një maske
Arlekinësh Firence
Është vetmia trupore
E kurmit tim
Të gdhendur me daltë
Nga Mikelanxhelo
Dora vetë.
E mjera vetmi
Maiset e tkurret
Gjithë neveri,
Unë e shpotit
Si rigën me shi.

i  aromen shpuese te qelbesitjes se mendimeve....
kohes,ndoshta nga njerzit e rinje qe pretendojne me teori qe dine gjithcka.....
Thjesht sepse te kane pare tek ecje krenare ne rrugen e fatit dhe nuk besojne ne ndricimin e shpirtit.
Ndoshta sepse kane akumuluare mbeturina te mbledhura ne cdo kohe aq sa.... as nje parfume i shtrenjte s,mund te mbuloi  aromen shpuese te qelbesitjes se mendimeve....

Abstraktia e qenies njerzore ku dashuria eshte e barazvleshme me biznesin e rradhes ,ku deshtimi eshte i pranushem si publicitet ,nuk prish pune xhepi te jet plote e per plot me arrogance....
Te demtojne me shume iluzionet dhe permendoret qe ngrjeme ne koke per persona qe nuk meritojne as hapsiren shterp....dhe kur e verteta zhvishet lakuriq te ngjane me me te frikshmin perbindesh...
Vrapon ta veshesh me stil, luksi nuk mund te mbuloi qelbesiren qe djersin....
Te thena dhe te pathena dhe ato qe do te thuhen per ngushellim s,jane as gje vec hipokrizi veshur me mashtrim.
Kacavjerrjet prej majmuni per te kapur shpresen qe ngerrveshet dhe te perqesh me perpjekjet Don Kishoteske per te hypur mbi re...
Ke ngecur?
Eh, ia bere gropen vetes qe kur genjeshtrat i mbulove me genjeshtra aq sa nuk mbajne me..(?)
Nderlikimi i qenies me zinxhire te panevojshem sepse lindem te lire te zhveshur nga ndjesite mizore te botes me nje te qare filloi kuptimi i ekzistences....

E nese kerkon dhe nuk e gjen zhytu brenda ne shpirt , cdo njeri ka te mbjedhur nje lule shprese ne raste kolere...

Jeta vazhdon me qarravitjet dhe ngerveshjet ne fytyrate shume ngjyrshe....
Tani, po zbres ne boten tjeter te mbjedhe nje lule per neser....
te sotmen e shkela gabimisht,kishte mbire vete, ne vend pa vend....pa drite....


Hijes
Nje gjethe terfili
miliona fije bari
vesa rreshqet
mbi trupin e kristalit...
Luajne qepallet
me lotin e mallit.
Kercej vallen e flutures
mes flatrave te zjarrit...
Zemra ia merr kenges
vaji i harrimit...
Zgjidhem pergjerohet
klithma e kujtimit.
Me kot me therret
syte s,i kthej pas....
Te artat pranga i flaka...
Fluturimin
ASKUSH
S,ma ndal.
 lindi loti....
Ne syrin qe kurr s,ka qare....
Buze qe dridhen,
me faj pa faj....
magjia e lotit,
me ndezi zjarr.
me dogji malle.
Dhurata me e bukur,
per jet do e mbaj.